40 jaar Nederlands kernenergiebeleid: 40 jaar incidentenpolitiek
In dit opiniestuk betoogt Maarten van Andel dat het Nederlandse kernenergiebeleid al decennia wordt gedomineerd door incidentenpolitiek in plaats van langetermijnvisie. De gevolgen daarvan zijn volgens hem ernstig voor klimaat, energiezekerheid en innovatie.
Kernenergiebeleid als politieke jojo
We zijn in de afgelopen vijftien jaar, sinds de tsunami in Fukushima en vijf Nederlandse kabinetten, als een jojo omlaag en weer omhoog gegaan met ons kernenergiebeleid. Al die tijd zijn de techniek, veiligheid, voor- en nadelen van kernenergie niet wezenlijk veranderd. De politiek ging in diezelfde vijftien jaar echter van hernieuwde belangstelling in 2010 vanwege het opkomende klimaatbeleid, via een plotseling taboe vanwege de tsunami in Fukushima in 2011, naar wederom hernieuwde belangstelling in 2018. De opportunistische reden voor die meest recente opleving was dat we het met wind en zon toch niet bleken te redden.
Politieke traagheid kost Nederland kansen
De Tweede Kamer stemde zeven jaar geleden op initiatief van toenmalig VVD-leider Klaas Dijkhoff in meerderheid weer vóór kernenergie, terwijl de meeste Kamerleden zeven jaar daarvoor nog tegen waren. Het is niet goed voor Nederland dat er sinds 2018 nog geen schop in de grond is gegaan. Die traagheid is een serieuze zwakte van ons huidige bestel, in een wereld om ons heen die steeds sneller verandert en innoveert. Kernenergie is inmiddels één van de belangrijkste CO₂- en stikstof-reducerende maatregelen die we in de afgelopen vijftien jaar hebben laten liggen. Dat is voor Nederland welbeschouwd een internationale aanfluiting.
Afbeelding gemaakt door ChatGPT
Nederland benut zijn nucleaire toppositie onvoldoende
De wereld inclusief de VS, China en Rusland kijkt jaloers maar ook meewarig naar onze wereldtoppers Urenco Global in Almelo (verrijkt uranium) en NRG PALLAS in Petten (medische isotopen), beide mondiaal marktleider met ongeveer 30 procent wereldmarktaandeel. Ze zien ook de toonaangevende Kerncentrale Borssele en het Nikhef (National Institute for Subatomic Physics)) in Amsterdam. Trump, Xi, Poetin en andere wereldleiders zullen niet begrijpen dat het kleine rijke Nederland deze strategische wereldtoppers niet ten volle benut door zonder dralen meerdere nieuwe kerncentrales te bouwen, die onze kinderen en kleinkinderen tot in de volgende eeuw van betaalbare en betrouwbare CO2-vrije elektriciteit zullen voorzien.
Tijd voor langetermijnbeleid in plaats van incidentenpolitiek
In de afgelopen 40 jaar na de kernramp in Tsjernobyl zijn we door een atoomachtbaan van steile pieken en dalen gegaan. Deze jojobeweging illustreert dat politieke partijen en regeringen geen moedige lange-termijnbeslissingen nemen op basis van de feitelijke voor- en nadelen van strategische technologieën zoals kernenergie. Ze laten zich in plaats daarvan leiden door de incidenten en sentimenten van het moment. Er wordt wel gesproken over een Deltaplan 2.0 Energie, maar dat leidt tot nu toe niet tot concrete acties met langjarige nationale regie. Er ligt voor een nieuw kabinet een enorme kans om daadkrachtig integraal energiebeleid te gaan voeren, en werk te maken van die nieuwe kerncentrales.
Deze opinie werd eerder gedeeld door Maarten van Andel op LinkedIn.
Maarten van Andel
Maarten van Andel is auteur en adviseur op het gebied van hernieuwbare energie en duurzaamheid.
meer nieuws
De Britse elektriciteitscrisis: hoe Net Zero het energiesysteem ontwricht
In deze scherpe analyse legt econoom Tilak Doshi uit waarom de Britse elektriciteitscrisis niet het gevolg is van het falen van de markt, maar van de structurele gevolgen van Net Zero-beleid.
“Meer realisme over zeespiegelstijging nodig bij ontwerp kust-infrastructuur”
Recent onderzoek wijst uit dat zeespiegel-prognoses (aanzienlijk) hoger uitvallen dan de waarnemingen tot nu toe. Dit betekent dat ontwerpen van kust-infrastructuur in het algemeen overgedimensioneerd zijn en dus niet kostenefficiënt.
Duitse gascrisis escaleert: voorraden midden in de winter vrijwel leeg
Duitsland stevent af op een ernstige gascrisis nu de gasvoorraden midden in de winter snel slinken en sommige opslaglocaties vrijwel leeg zijn. Voor huishoudens is de levering voorlopig nog gegarandeerd, maar de risico’s voor de industrie nemen toe, terwijl de overheid zich grotendeels in stilzwijgen hult.
