Duitsland nadert een energiecrisis — falend beleid is de oorzaak

Duitsland dreigt in een energiecrisis te belanden nu de gasvoorraden slinken en zware industrie mogelijk tot stilstand wordt gedwongen. De dreigende economische schade lijkt minder het gevolg van een strenge winter dan van jarenlange beleidskeuzes. De huidige situatie is het resultaat van strategische beslissingen die de grootste economie van Europa steeds kwetsbaarder hebben gemaakt.

Symbolische afbeelding gegenereerd door ChatGPT

P. Gosselin
Datum: 6 februari 2026

Nu de Duitse gasvoorraden voor verwarming steeds verder onder druk komen te staan en gevaarlijk lage niveaus naderen, zullen beleidsmakers waarschijnlijk wijzen op een “kouder dan normale winter”.

Maar dat argument overtuigt niet. De werkelijke oorzaak is wat de Wall Street Journal in januari 2019 omschreef als het “domste energiebeleid ter wereld”. Sindsdien is het Duitse energiebeleid verder ontspoord. Wat ooit het “domste” werd genoemd, is nu ronduit onverantwoord. Een andere kwalificatie is moeilijk te bedenken.

Van extreem dom naar ronduit onverantwoord

Sinds 2019 is Duitsland niet alleen gestopt met het produceren van betrouwbare, goedkope en CO₂-vrije kernenergie, maar heeft het zich ook afgesneden van goedkope gasleveringen uit Rusland. Het gevolg is dat de gasvoorraad voor verwarming nu al bijna uitgeput raakt, terwijl het pas eind januari is. Een crisis dient zich aan.

Volgens de website van Initiative Energien Speichern (INES) bedraagt het huidige opslagniveau nog slechts 32,7%. Deskundigen waarschuwen dat het kritieke niveau van 20% — waarbij de druk te laag wordt om een betrouwbare levering te garanderen — mogelijk al binnen drie weken wordt bereikt.

Afbeelding afkomstig van INES

Gasnoodplan

Als de Duitse gasvoorraden in februari inderdaad tot 20% dalen, zoals nu wordt verwacht, komt het land in een ernstige, maar niet onverwachte situatie terecht waarvoor noodprotocollen bestaan. Volgens de huidige Duitse wetgeving en het Gasnoodplan (Notfallplan Gas) worden dan specifieke protocollen geactiveerd om mensenlevens en vitale voorzieningen prioriteit te geven.

Industrie dreigt stilgelegd te worden

Volgens Duitse en Europese wetgeving worden particuliere huishoudens aangemerkt als “beschermde afnemers”. Dat betekent dat de staat wettelijk verplicht is hen voorrang te geven. Naarmate de gasvoorraden verder dalen, zal de overheid genoodzaakt zijn de gastoevoer naar zware industrie, elektriciteitscentrales en grote commerciële gebruikers af te sluiten. Dat zou enorme economische gevolgen hebben.

Duitsland hanteert in totaal drie waarschuwingsniveaus. Als de opslag tot 20% daalt en de bevoorrading voor de rest van de winter als onvoldoende wordt beoordeeld, moet de regering het derde en hoogste niveau uitroepen: het noodniveau. In dat geval wordt de Bundesnetzagentur (de Federale Netwerkautoriteit) aangewezen als “federale lastverdeler”. De instantie neemt dan de controle over de gasmarkt en beslist wie wel en wie geen gas krijgt. Grote industriële afnemers kunnen in dat geval worden verplicht hun gasverbruik te verminderen of volledig stop te zetten.

Een opslagniveau van 20% leidt tot lagere gasdruk en verminderde doorstroming

Het grootste risico van lage gasopslag ligt niet alleen in het “opraken” van gasmoleculen, maar vooral in het verlies van systeemdruk. Gasopslagfaciliteiten hebben een bepaalde hoeveelheid zogenoemd cushion gas nodig om voldoende druk te behouden om gas door de leidingen te kunnen persen. Daalt het opslagniveau te ver, dan neemt de snelheid waarmee gas kan worden onttrokken sterk af. Daarom moet de overheid al vroegtijdig ingrijpen om de vraag te reguleren.

Samenvatting

Onder vrijwel elk realistisch scenario waarin het opslagniveau tot 20% daalt — wat inmiddels onvermijdelijk lijkt — zal de overheid industrie moeten dwingen hun activiteiten stil te leggen om ervoor te zorgen dat woningen, scholen en hulpdiensten bevoorraad blijven. De belangrijkste consequentie van een opslagniveau van 20% is dan ook een zware economische klap.

Dit is grotendeels het gevolg van de ideologisch gedreven en radicale Duitse Energiewende: de overstap naar groene energie, ongeacht de kosten.

Mogelijk zal president Trump Duitsland te hulp schieten door extra LNG te leveren.

Februari wordt in ieder geval een onzekere maand.