Rechter van het Hooggerechtshof keurt onjuiste wetenschap blindelings goed

De bekentenis van Elena Kagan, rechter bij het Hooggerechtshof, tijdens een hoorzitting in de Amerikaanse Senaat in juli roept verontrustende vragen op. Kagan bevestigde dat ze het voorwoord had geschreven voor het Reference Manual on Scientific Evidence van het Federal Judicial Center (FJC) zonder het hoofdstuk over klimaatverandering te hebben gelezen dat uiteindelijk werd verwijderd vanwege vooringenomenheid – en dat ze het nog steeds niet heeft gelezen.

In haar voorwoord prijst zij het handboek aan als een objectieve bron voor rechters die zaken behandelen waarbij complexe wetenschap een rol speelt, variërend van epidemiologie tot opkomende technologie. Haar opvallende goedkeuring van materiaal dat later ingrijpende correcties vereiste, brengt de geloofwaardigheid van de rechterlijke macht in gevaar.

Ingetrokken

De vierde editie van het invloedrijke naslagwerk, dat door duizenden federale rechters wordt gebruikt, stuitte onmiddellijk op weerstand. Het hoofdstuk over het klimaat werd in februari ingetrokken na bezwaren van procureurs-generaal van verschillende staten, die wezen op onevenwichtigheden en mogelijke belangenconflicten.

Helaas staat er nog steeds een hoofdstuk in het handboek dat afglijdt naar pseudowetenschap bij het beschrijven van de aard van de wetenschap. Ook het voorwoord van Kagan, waarin zij het boek aanprijst als een betrouwbaar hulpmiddel dat is gebaseerd op onpartijdigheid, is helaas nog steeds intact.

Het behouden materiaal, met zijn scheve uitleg van de wetenschappelijke methode, is een opvallende afwijking van eerdere edities van het handboek. Daarin stond de beknopte uiteenzetting van natuurkundige David Goodstein over empirisch onderzoek, falsifieerbare voorspellingen, het primaat van betrouwbare gegevens en andere grondbeginselen van wetenschappelijk onderzoek.

In tegenstelling tot de uiteenzetting van Goodstein, negeert het nieuwe hoofdstuk over wetenschap de traditionele wetenschappelijke nauwkeurigheid, omdat het sociale overwegingen omarmt en de nadruk legt op het bereiken van consensus binnen groepen van deskundigen.

Hoewel wetenschappelijke samenwerking belangrijk is, dreigt het verheffen van “brede overeenstemming” tot belangrijkste indicator van betrouwbaarheid ertoe te leiden dat gedisciplineerde toetsing – die bepalend is voor betrouwbaar bewijs volgens de zogenoemde Daubert-norm van het Hooggerechtshof – naar de achtergrond wordt verdrongen.

Daubert vereist dat rechters beoordelen of getuigenissen van deskundigen berusten op toetsbare methoden, collegiale toetsing, foutpercentages en algemene aanvaarding – altijd gekoppeld aan de waarneembare werkelijkheid. Nobelprijswinnaar Richard Feynman vatte de kern treffend samen: “Het maakt niet uit hoe mooi je theorie is, het maakt niet uit hoe slim je bent. Als het niet overeenkomt met het experiment, is het verkeerd.”

Lysenko

De geschiedenis staat bol van gevallen waarin dominante maar onjuiste opvattingen plaats maakten voor beter bewijs —maar ook waren er, in donkere tijden, gevallen waarin politieke macht consensus afdwong. In de Sovjet-Unie onder Stalin werd de afwijzing van de genetische wetenschap door bioloog Trofim Lysenko, ten gunste van politiek wenselijke ideeën over biologische overerving, de officiële doctrine. Afwijkende wetenschappers werden gemarginaliseerd of erger, en de Sovjet-landbouw leed verwoestende tegenslagen die leidden tot sterfgevallen door uithongering.

Het herstel begon pas toen bewijs en de empirische werkelijkheid niet langer konden worden onderdrukt. Dergelijke episodes onderstrepen waarom juridische richtlijnen falsifieerbaarheid voorrang moeten geven boven sociologische noties over consensus.

De bezorgdheid over het herziene hoofdstuk over wetenschap gaat ook over de auteurs. Tot de belangrijkste auteurs behoren personen die betrokken zijn bij onderhandelingen over klimaatbeleid, bijvoorbeeld inzake kwesties zoals internationale financiële mechanismen. In een tijdperk van wijdverbreide klimaatrechtszaken – met meer dan duizend lopende zaken en potentiële aansprakelijkheden die in de biljoenen dollars lopen – kan een dergelijke achtergrond op zijn minst de schijn van onevenwichtigheid wekken, ook al is dat misschien onbedoeld.

Vooraanstaande wetenschappers, waaronder natuurkundigen met een uitgebreide publicatielijst, hebben opperrechter John Roberts en het FJC aangespoord om het hoofdstuk over wetenschap te herzien. Zij stellen dat de handleiding voorrang moet geven aan duidelijke uitleg over het toetsen van hypothesen boven sociologische beschrijvingen, om zo de waarde ervan als onpartijdig hulpmiddel te behouden.

Nu rechtbanken steeds vaker worden gevraagd om uitspraak te doen in wetenschappelijke geschillen die het leven van miljoenen – zelfs miljarden – mensen kunnen beïnvloeden, moet referentiemateriaal strenge objectiviteitstests kunnen doorstaan. Kagans verhaal herinnert ons eraan dat zorgvuldigheid een kwestie van persoonlijke verantwoordelijkheid is, ongeacht de rang van het individu, wil de integriteit van het gerechtelijke proces worden gewaarborgd.

Toetsen

Het Federal Judicial Center heeft de kans om de handleiding te versterken door de nadruk op empirische verificatie te herstellen, te zorgen voor diverse inbreng van deskundigen die vrij zijn van beleidsmatige verstrengeling, en de rol van de handleiding als procedurele gids te herbevestigen. Rechters zouden op hun beurt deze bronnen moeten toetsen aan primair onderzoek en tegenstrijdige standpunten.

Het goedkeuren van een handleiding zonder de meest omstreden delen ervan te onderzoeken, doet afbreuk aan de zorgvuldigheid. Gelukkig is het nog niet te laat om het roer om te gooien. Het Federal Judicial Center moet nu actie ondernemen om de geloofwaardigheid van de handleiding te herstellen door zijn toewijding aan empirisch bewijs, falsifieerbaarheid en diversiteit aan standpunten te versterken. De integriteit van de rechterlijke besluitvorming vereist niets minder.