Hopen op een energie-intensieve toekomst

Voor voorstanders van de Net Zero-agenda moet ‘klimaatactie’ voorop staan, zelfs als dat betekent dat de energievoorziening voor miljarden armen moet worden afgeremd. De feiten laten echter iets heel anders zien. Een uitgebreide analyse door Kevin Dayaratna en Kat Miller, ‘Energy Abundance and Human Flourishing: A Data‑Driven Global Analysis’, toont aan wat de geschiedenis ons heeft geleerd: geen enkel land heeft ooit armoede overwonnen zonder eerst (door het gebruik van fossiele brandstoffen) een overvloed aan energie te vergaren.

Betaalbare, betrouwbare energie

De feiten tonen aan dat welvaart en energieverbruik in alle landen zonder uitzondering samen toenemen. Landen die slechts een paar honderd tot een paar duizend kilowattuur per persoon verbruiken, worstelen met een inkomen van 1.000 tot 3.000 dollar per jaar, net genoeg om te overleven; landen met een verbruik per hoofd van de bevolking van tienduizenden kilowattuur, zoals de Verenigde Staten en Noorwegen, genieten van aanzienlijk hogere inkomens.

Dan is er nog de volksgezondheid; het rapport stelt dat het verband met energie verder reikt dan louter correlatie. Je kunt een vaccin niet koelen, een operatiekamer niet steriliseren of een dialyse-apparaat niet laten draaien op basis van CO2-credits.

De wereldwijde levensverwachting is gestegen van 32 jaar rond 1900 tot meer dan 73 jaar nu, terwijl de Amerikaanse levensverwachting is gestegen van 49 tot bijna 80 jaar. Vandaag de dag blijft de kloof tussen arme en rijke landen schrijnend: de levensverwachting in Somalië en Tsjaad ligt onder de 60 jaar, terwijl die in Noorwegen, Japan en Zwitserland boven de 80 ligt. Wat de kindersterfte betreft, dit volgt een vergelijkbaar patroon: landen die weinig energie verbruiken, verliezen meer dan één op de tien kinderen, terwijl het sterftecijfer in energie-intensieve landen een tiende daarvan bedraagt.

De industriële productie is nog sterker aan energie gekoppeld: de productie per hoofd van de bevolking stijgt van enkele duizenden dollars per jaar in arme landen tot tienduizenden dollars in rijkere landen.

Ontkoppeling

Hoewel sommige geavanceerde economieën een schijnbare ‘ontkoppeling’ van productie en energie vertonen, stelt het rapport dat dit grotendeels te wijten is aan efficiëntiewinst en structurele verschuivingen van de verwerkende industrie naar de dienstensector, en niet aan een verminderde behoefte aan energie zelf. In de VS is het reële bbp (bruto binnenlands product) tussen 1950 en 2024 bijna vertienvoudigd, terwijl het primaire energieverbruik minder dan verdrievoudigd is. Dit betekent dat elke eenheid energie nu meer dan drie keer zoveel productie oplevert als 75 jaar geleden.

De landbouwsector levert ook een overtuigend bewijs van de kracht van energie. De Amerikaanse maïsopbrengsten bedragen bijna 11 ton per hectare, vergeleken met een wereldwijd gemiddelde van minder dan 6; een verschil dat is ontstaan door het gebruik van kunstmest, irrigatiepompen en gemechaniseerde apparatuur, die allemaal fossiele brandstoffen vereisen. Zonder uit aardgas verkregen kunstmest en dieselbrandstof zou de Amerikaanse overvloed verdwijnen.

Dit alles zou niemand moeten verbazen die heeft gezien hoe India, Vietnam of Bangladesh de afgelopen 30 jaar honderden miljoenen mensen uit de armoede hebben gehaald. Zij deden dat op dezelfde manier als Groot-Brittannië en Duitsland twee eeuwen eerder – met steenkool, vervolgens olie, daarna aardgas en uiteindelijk een bredere mix met onder meer kernenergie en waterkracht.

De toekomst zal energie-intensief zijn

De wereldwijde vraag naar elektriciteit zal opnieuw sterk stijgen, voornamelijk aangedreven door Azië. In de Verenigde Staten zal de vraag vooral afkomstig zijn van AI-datacenters, geavanceerde productie en de elektrificatie van voertuigen. Prognoses wijzen op een jaarlijkse groei van 2% in de Amerikaanse vraag naar elektriciteit tot 2030, waarvan de helft afkomstig is van datacenters.

Als een welvarende, energieverzadigde economie als die van de Verenigde Staten nog steeds een aanzienlijke uitbreiding van nieuwe opwekkingscapaciteit nodig heeft, wat betekent dat dan voor landen die nog niet eens de helft van hun dorpen hebben geëlektrificeerd?

Het cruciale punt is dat ontwikkelingslanden niet streven naar marginale verbeteringen, maar naar fundamentele, ingrijpende veranderingen in de levensstandaard. Dit vereist enorme investeringen in infrastructuur, industrialisatie en modernisering van de landbouw – allemaal energie-intensief.

Hier is de ongemakkelijke waarheid die sommige westerse beleidsmakers vermijden: een gezin in Lagos of Lahore kan de levensstandaard van een gezin in Ohio niet bereiken met zonnepanelen op het dak en accubanken. Het rantsoeneren van stroom leidt niet tot een industriële basis, een modern gezondheidszorgsysteem of een gemechaniseerde landbouwsector. Voor al deze zaken is een mix van steenkool, gas, olie, waterkracht en kernenergie nodig die zo snel en zo betaalbaar mogelijk moet worden gerealiseerd.