FAQ

Wat is het verschil tussen weer en klimaat?
“The Climate is what you expect, the weather is what you get.” Deze zin wordt vaak toegeschreven aan schrijver Mark Twain. Het is de simpelste manier om het verschil tussen weer en klimaat uit te leggen. Klimaat is het gemiddelde weer over een langere periode. Internationaal is afgesproken een periode van 30 jaar.
Als op het weerbericht wordt gezegd dat het morgen 5 graden warmer wordt dan normaal, dan wordt met ‘normaal’ de gemiddelde temperatuur in hetzelfde deel van de maand bedoeld over een periode van 30 jaar. Momenteel is dat de periode 1981-2010. Na 2020 wordt dat 1991-2020. Klimaat is uiteraard meer dan alleen temperatuur en dus kan het ook gaan om de gemiddelde neerslag, luchtvochtigheid, hoeveelheid zon, wind etc.
Klimaat is tijdsafhankelijk. We kennen bijvoorbeeld uit het verre verleden de ijstijden (‘glacialen’) en de warme perioden (‘interglacialen’). Meer recentelijk kennen we de Middeleeuwse Warme Periode (rond 1000) en de Kleine IJstijd (van 1300 tot 1850). Vanaf 1850 bewegen we weer naar een warme periode.
Maar het klimaat is niet alleen tijdsafhankelijk maar ook plaats afhankelijk. We kunnen een indeling maken per streek, land of per regio. Nederland heeft een gematigd zeeklimaat (met relatief koele zomers en relatief milde winters).
We kunnen ook middelen over de volledige aarde. Dan spreken we over het mondiale klimaat. De huidige discussie over klimaatverandering gaat over de verandering van het mondiale klimaat. Maar niemand ervaart een mondiale temperatuur of mondiale zeespiegelstijging. Uiteindelijk gaat het om veranderingen in de regio waar we wonen en CLINTEL vindt dan ook dat de discussie over klimaatverandering zich meer op die klimaatregio’s zou moeten richten.

Discussie en verwarring
De meeste verwarring over weer en klimaat ontstaat bij het optreden van extremen. Als het extreem koud is ergens in de wereld kunnen klimaatsceptici zeggen “zie je nou wel, er klopt helemaal niks van die global warming theorie”. Bij extreme hitte gebeurt hetzelfde, maar dan andersom. Die hitte zou bewijzen dat het klimaat inderdaad verandert, waarbij meestal wordt bedoeld dat de mens door de uitstoot van CO2 het klimaat verandert en dat de hitte dus de schuld is van de mens. Zulke uitspraken zijn misleidend. Immers, ook zonder klimaatverandering, zullen er dagelijks in de wereld records verbroken worden, zeker omdat we nog maar relatief kort meten. En het is onmogelijk om te weten welke records er ook zonder klimaatverandering geweest zouden zijn en welke niet. Natuurlijk is het mogelijk dat in een periode van dertig jaar er meer extremen voorkomen dan in eerdere periodes van dertig jaar. Bedenk dan echter wel dat we slechts metingen hebben over enkele klimaatperiodes van dertig jaar. Dus we beschikken maar over vier à vijf klimaatpunten.
Als we kijken naar hittegolven in Nederland (waarover veel discussie is) dan zien we periodes met veel hittegolven (bv de jaren ’40 en de jaren ’90-‘00) en periodes met weinig hittegolven (1950-1980). Dit heeft mogelijk te maken met een zestigjarige cyclus in de Atlantische Oceaan. Maar de eerlijkheid gebiedt ons te erkennen dat we het gewoon niet weten. Dus het is gevaarlijk statistiek te bedrijven op een relatief korte reeks waar zoveel fluctuatie in zit.
Als het klimaat verandert kan ook het voorkomen van weersextremen veranderen. Het is bijvoorbeeld niet onlogisch (maar ook niet persé waar) dat als de gemiddelde temperatuur toeneemt dat ook extreem hoge temperaturen vaker voorkomen en extreem lage temperaturen juist minder vaak. Zo claimt het IPCC (het klimaatpanel van de Verenigde Naties) dat extreem hoge temperaturen nu vaker voorkomen dan vroeger. Daar zijn zeker aanwijzingen voor. Maar bijvoorbeeld in Amerika domineren de extreem warme en droge jaren ’30 (Dust Bowl) nog altijd alle records.
Op weersextremen zullen we ook in andere FAQ’s nog uitgebreid terugkomen.

Juli 2019

Load More