Klimaatrealisme wint terrein in Denemarken

Op 22 juni 2026 publiceerde de Deense zakenkrant Børsen een uitgebreid interview met Harvard-professor Naomi Oreskes onder de kop: “Harvard-professor: Klimaatontkenners hebben de touwtjes in handen in de regering-Trump.” (Harvard-professor: Klimabenægtere kontrollerer Trump-regeringen).

Twee weken later, op 6 juli, publiceerde Børsen mijn reactie onder de kop: “Wanneer Børsen een roeptoeter wordt voor klimaatactivisme.” (Når Børsen bliver mikrofonholder for klimaaktivisme).

Voor lezers buiten Denemarken: Børsen is geen marginale publicatie. Het is het toonaangevende Deense zakendagblad, gelezen door leidinggevenden, investeerders, beleidsmakers en mensen die zich bekommeren om de reële economie. Juist daarom is deze kleine episode van belang.

Børsen gaf eerst ruimte aan een sterk activistische interpretatie van het klimaatbeleid. Vervolgens gaf het ook ruimte aan een inhoudelijk, klimaat-realistisch antwoord. Dat is nog geen revolutie. Eén zwaluw maakt nog geen zomer. Maar na vele jaren waarin klimaatsceptici, klimaatrealisten en critici van het groene beleid vaak met etiketten werden afgedaan in plaats van met argumenten beantwoord, is dit het vermelden waard.

Misschien waait er een beetje frisse lucht de kamer binnen.

Wat zei Naomi Oreskes?

In het interview stelde Naomi Oreskes dat het verzet tegen de groene transitie niet langer in de eerste plaats om economie draait. Volgens haar gaat het om macht: de fossiele brandstofindustrie en haar bondgenoten proberen gevestigde belangen te beschermen.

Ze beweerde dat “klimaatontkenners” nu de Amerikaanse regering beheersen, dat de fossiele brandstofindustrie al decennia lang liegt over klimaatverandering, en dat verzet tegen wind- en zonne-energie niet op economische gronden kan worden gerechtvaardigd, omdat deze technologieën volgens haar op veel plaatsen inmiddels de goedkoopste vorm van nieuwe elektriciteitsopwekking zijn.

Ze stelde ook dat milieuregelgeving innovatie stimuleert, dat het beleid van Trump een aanval vormt op de wetenschap en de milieubescherming, en dat de groene transitie uiteindelijk zal slagen — hoewel, naar haar mening, te laat en tegen onnodige kosten.

Dit zijn zeer gewaagde beweringen.

En zeer gewaagde beweringen verdienen zeer serieuze ondervraging.

Wat was mijn reactie?

Mijn belangrijkste punt was niet dat Børsen Naomi Oreskes niet zou moeten interviewen. Natuurlijk moet dat wel. Zelfs als Oreskes een schoolvoorbeeld is van een klimaatactiviste die zich voordoet als een vooraanstaande wetenschapper, moeten haar standpunten toch gehoord worden.

Mijn kritiek was dat Børsen haar activistische analyse bijna behandelde alsof de titel van Harvard op zich al bewijs was. Harvard is een universiteit, geen ministerie van de waarheid.

Het meest onaangename woord in het interview was “klimaatontkenner”. Het is geen wetenschappelijke term. Het is een politieke belediging. De meeste critici van het huidige klimaatbeleid ontkennen de klimaatverandering niet. Ze ontkennen niet dat CO2 een broeikasgas is. Ze stellen vragen die elke serieuze samenleving moet stellen:

Hoe groot is het probleem?

Hoe snel ontwikkelt het zich?

Wat kosten de voorgestelde beleidsmaatregelen?

Wat krijgen we voor dat geld?

Wat gebeurt er met de energieprijzen, de leveringszekerheid, het concurrentievermogen van de industrie en de levensstandaard van gewone gezinnen?

Dat is geen ontkenning. Dat is democratisch debat en economie.

De halve waarheid over wind- en zonne-energie

Oreskes herhaalde de bekende bewering dat wind- en zonne-energie op veel plaatsen inmiddels de goedkoopste vormen van nieuwe elektriciteitsopwekking zijn. Dat is op zijn best een halve waarheid.

Goedkope elektriciteitsopwekking op papier is niet hetzelfde als goedkope elektriciteit uit het stopcontact.

Een moderne samenleving heeft stroom nodig wanneer mensen die nodig hebben – niet alleen wanneer het weer toevallig daarvoor zorgt. Daarom moeten de werkelijke kosten van een elektriciteitssysteem ook back-up, netuitbreiding, opslag, balancering, grondstoffen, regelgeving en de bredere systeemkosten omvatten. Dit maakt wind- en zonne-energie de duurste manier om stroom op te wekken en verklaart waarom de elektriciteitsprijzen in de EU tot de hoogste ter wereld behoren en steeds hoger worden naarmate de EU meer gebruikmaakt van wind- en zonne-energie.

Als wind- en zonne-energie zo overweldigend superieur zijn, had Børsen de voor de hand liggende zakelijke vraag moeten stellen:

Waarom zijn voor de uitbreiding ervan nog steeds politieke doelstellingen, speciale regels, enorme investeringen in het elektriciteitsnet, subsidies, voorrang bij toegang en eindeloze regelgeving nodig?

Een zakelijk dagblad zou ‘het geld moeten volgen’. Follow the Money, niet de schijnheiligheid.

Er zijn belangen aan alle kanten

De olie- en gasindustrie heeft uiteraard belangen. Niemand die dit onderwerp serieus neemt, ontkent dat. Maar dat geldt ook voor de windindustrie, de zonne-energie-industrie, ngo’s, stichtingen, universitaire kringen, consultants, lobbygroepen en de gehele groene projecteconomie.

Journalisten zouden niet van tevoren moeten bepalen wie de helden en wie de schurken zijn. Ze zouden kritische vragen moeten stellen aan alle partijen.

Wanneer critici worden bestempeld als “klimaatontkenners“, wordt het legitiem om hen te negeren. Dan hoeft men niet langer te luisteren naar de gepensioneerde die de stookrekening niet kan betalen, het bedrijf dat aan concurrentiekracht inboet, of de boer die verdrinkt in regelgeving. Het zijn geen burgers met argumenten meer. Ze worden gezien als personen met een morele afwijking.

Dat is een lelijke manier om het publieke debat te voeren.

Regelgeving kan helpen — en schaden

Oreskes stelde ook dat regelgeving innovatie stimuleert. Soms is dat zo. Verstandige regelgeving kan echte problemen oplossen. Ik heb het grootste deel van mijn leven gewerkt op het gebied van milieu, productie en regelgeving. Ik weet heel goed dat milieuproblemen reëel kunnen zijn en dat regelgeving noodzakelijk kan zijn.

Maar dat is slechts de helft van het verhaal.

Slechte regelgeving kan ook leiden tot bureaucratie, verspild kapitaal, hogere prijzen, technologische lock-in en industriële achteruitgang. Elk bedrijf dat iets concreets produceert voor klanten die met echt geld betalen, weet dit.

De vraag is niet of regelgeving in abstracto goed of slecht is. De vraag is of een specifieke regelgeving een reëel probleem tegen redelijke kosten oplost, of dat ze louter geld, macht en prestige overhevelt naar politiek begunstigde sectoren.

Dat is precies het soort vraag dat een zakelijk dagblad zou moeten stellen.

Waarom is dit belangrijk?