Klimaatrealisme wint terrein in Denemarken
De toonaangevende Deense zakenkrant Børsen bood onlangs ruimte aan zowel klimaatalarmisme als aan een antwoord daarop van klimaatrealist Karl Iver Dahl-Madsen. Volgens hem een reden tot voorzichtig optimisme.
Klimaatrealisme wint terrein in het ‘groene’ Denemarken. (Bron: Shutterstock)
Karl Iver Dahl-Madsen
Datum: 16 juli 2026
Op 22 juni 2026 publiceerde de Deense zakenkrant Børsen een uitgebreid interview met Harvard-professor Naomi Oreskes onder de kop: “Harvard-professor: Klimaatontkenners hebben de touwtjes in handen in de regering-Trump.” (Harvard-professor: Klimabenægtere kontrollerer Trump-regeringen).
Twee weken later, op 6 juli, publiceerde Børsen mijn reactie onder de kop: “Wanneer Børsen een roeptoeter wordt voor klimaatactivisme.” (Når Børsen bliver mikrofonholder for klimaaktivisme).
Voor lezers buiten Denemarken: Børsen is geen marginale publicatie. Het is het toonaangevende Deense zakendagblad, gelezen door leidinggevenden, investeerders, beleidsmakers en mensen die zich bekommeren om de reële economie. Juist daarom is deze kleine episode van belang.
Børsen gaf eerst ruimte aan een sterk activistische interpretatie van het klimaatbeleid. Vervolgens gaf het ook ruimte aan een inhoudelijk, klimaat-realistisch antwoord. Dat is nog geen revolutie. Eén zwaluw maakt nog geen zomer. Maar na vele jaren waarin klimaatsceptici, klimaatrealisten en critici van het groene beleid vaak met etiketten werden afgedaan in plaats van met argumenten beantwoord, is dit het vermelden waard.
Misschien waait er een beetje frisse lucht de kamer binnen.
Wat zei Naomi Oreskes?
In het interview stelde Naomi Oreskes dat het verzet tegen de groene transitie niet langer in de eerste plaats om economie draait. Volgens haar gaat het om macht: de fossiele brandstofindustrie en haar bondgenoten proberen gevestigde belangen te beschermen.
Ze beweerde dat “klimaatontkenners” nu de Amerikaanse regering beheersen, dat de fossiele brandstofindustrie al decennia lang liegt over klimaatverandering, en dat verzet tegen wind- en zonne-energie niet op economische gronden kan worden gerechtvaardigd, omdat deze technologieën volgens haar op veel plaatsen inmiddels de goedkoopste vorm van nieuwe elektriciteitsopwekking zijn.
Ze stelde ook dat milieuregelgeving innovatie stimuleert, dat het beleid van Trump een aanval vormt op de wetenschap en de milieubescherming, en dat de groene transitie uiteindelijk zal slagen — hoewel, naar haar mening, te laat en tegen onnodige kosten.
Dit zijn zeer gewaagde beweringen.
En zeer gewaagde beweringen verdienen zeer serieuze ondervraging.
Wat was mijn reactie?
Mijn belangrijkste punt was niet dat Børsen Naomi Oreskes niet zou moeten interviewen. Natuurlijk moet dat wel. Zelfs als Oreskes een schoolvoorbeeld is van een klimaatactiviste die zich voordoet als een vooraanstaande wetenschapper, moeten haar standpunten toch gehoord worden.
Mijn kritiek was dat Børsen haar activistische analyse bijna behandelde alsof de titel van Harvard op zich al bewijs was. Harvard is een universiteit, geen ministerie van de waarheid.
Het meest onaangename woord in het interview was “klimaatontkenner”. Het is geen wetenschappelijke term. Het is een politieke belediging. De meeste critici van het huidige klimaatbeleid ontkennen de klimaatverandering niet. Ze ontkennen niet dat CO2 een broeikasgas is. Ze stellen vragen die elke serieuze samenleving moet stellen:
Hoe groot is het probleem?
Hoe snel ontwikkelt het zich?
Wat kosten de voorgestelde beleidsmaatregelen?
Wat krijgen we voor dat geld?
Wat gebeurt er met de energieprijzen, de leveringszekerheid, het concurrentievermogen van de industrie en de levensstandaard van gewone gezinnen?
Dat is geen ontkenning. Dat is democratisch debat en economie.
De halve waarheid over wind- en zonne-energie
Oreskes herhaalde de bekende bewering dat wind- en zonne-energie op veel plaatsen inmiddels de goedkoopste vormen van nieuwe elektriciteitsopwekking zijn. Dat is op zijn best een halve waarheid.
Goedkope elektriciteitsopwekking op papier is niet hetzelfde als goedkope elektriciteit uit het stopcontact.
Een moderne samenleving heeft stroom nodig wanneer mensen die nodig hebben – niet alleen wanneer het weer toevallig daarvoor zorgt. Daarom moeten de werkelijke kosten van een elektriciteitssysteem ook back-up, netuitbreiding, opslag, balancering, grondstoffen, regelgeving en de bredere systeemkosten omvatten. Dit maakt wind- en zonne-energie de duurste manier om stroom op te wekken en verklaart waarom de elektriciteitsprijzen in de EU tot de hoogste ter wereld behoren en steeds hoger worden naarmate de EU meer gebruikmaakt van wind- en zonne-energie.
Als wind- en zonne-energie zo overweldigend superieur zijn, had Børsen de voor de hand liggende zakelijke vraag moeten stellen:
Waarom zijn voor de uitbreiding ervan nog steeds politieke doelstellingen, speciale regels, enorme investeringen in het elektriciteitsnet, subsidies, voorrang bij toegang en eindeloze regelgeving nodig?
Een zakelijk dagblad zou ‘het geld moeten volgen’. Follow the Money, niet de schijnheiligheid.
Er zijn belangen aan alle kanten
De olie- en gasindustrie heeft uiteraard belangen. Niemand die dit onderwerp serieus neemt, ontkent dat. Maar dat geldt ook voor de windindustrie, de zonne-energie-industrie, ngo’s, stichtingen, universitaire kringen, consultants, lobbygroepen en de gehele groene projecteconomie.
Journalisten zouden niet van tevoren moeten bepalen wie de helden en wie de schurken zijn. Ze zouden kritische vragen moeten stellen aan alle partijen.
Wanneer critici worden bestempeld als “klimaatontkenners“, wordt het legitiem om hen te negeren. Dan hoeft men niet langer te luisteren naar de gepensioneerde die de stookrekening niet kan betalen, het bedrijf dat aan concurrentiekracht inboet, of de boer die verdrinkt in regelgeving. Het zijn geen burgers met argumenten meer. Ze worden gezien als personen met een morele afwijking.
Dat is een lelijke manier om het publieke debat te voeren.
Regelgeving kan helpen — en schaden
Oreskes stelde ook dat regelgeving innovatie stimuleert. Soms is dat zo. Verstandige regelgeving kan echte problemen oplossen. Ik heb het grootste deel van mijn leven gewerkt op het gebied van milieu, productie en regelgeving. Ik weet heel goed dat milieuproblemen reëel kunnen zijn en dat regelgeving noodzakelijk kan zijn.
Maar dat is slechts de helft van het verhaal.
Slechte regelgeving kan ook leiden tot bureaucratie, verspild kapitaal, hogere prijzen, technologische lock-in en industriële achteruitgang. Elk bedrijf dat iets concreets produceert voor klanten die met echt geld betalen, weet dit.
De vraag is niet of regelgeving in abstracto goed of slecht is. De vraag is of een specifieke regelgeving een reëel probleem tegen redelijke kosten oplost, of dat ze louter geld, macht en prestige overhevelt naar politiek begunstigde sectoren.
Dat is precies het soort vraag dat een zakelijk dagblad zou moeten stellen.
Waarom is dit belangrijk?
Dahl-Madsen kijkt kritisch naar Oreskes. Afbeelding gemaakt met AI.
Het meest interessante aan deze zaak is niet dat Børsen Naomi Oreskes heeft geïnterviewd. We hebben in de loop der jaren al veel van dergelijke interviews gezien. Het interessante is dat Børsen ook ruimte bood voor een reactie vanuit een klimaat-realistisch standpunt.
Al veel te lang wordt het klimaatdebat in Denemarken — net als in een groot deel van Europa — bepaald door één kant die zowel het probleem als de aanvaardbare antwoorden definieert, terwijl critici vaak met morele etiketten terzijde werden geschoven. Dat is in elke democratie ongezond. Het is vooral ongezond wanneer het klimaat- en energiebeleid invloed heeft op alles: industrie, landbouw, vervoer, huisvesting, overheidsfinanciën en de budgetten van gewone huishoudens.
Klimaatbeleid is geen religie. Het is politiek. En politiek moet openstaan voor discussie. Ook wanneer de discussie verhalen bevraagt die jarenlang boven elke kritiek verheven waren.
Børsen zou geen spreekgestoelte moeten zijn voor klimaatactivisten met academische titels. Het zou moeten gaan voor het principe Follow the Money, de gevolgen moeten berekenen en ongemakkelijke vragen moeten stellen.
In dit geval heeft de krant uiteindelijk iets belangrijks gedaan: het heeft de lezers beide kanten van het verhaal laten zien.
Dat is geen overwinning. Maar het is een teken.
Misschien merken de redacteuren nu wat steeds meer burgers al hebben opgemerkt: het klimaatdebat is te belangrijk om te worden overgelaten aan slogans, etiketten en moreel theater.
En dat geeft reden tot voorzichtig optimisme – en het is een reden om het werk voort te zetten.
Wat u zojuist heeft gelezen, kon worden gepubliceerd dankzij onze donateurs.
Clintel publiceert dagelijks artikelen over klimaat, energie en wetenschap. Daarnaast vertalen wij internationale analyses in meerdere talen, maken wij video’s, publiceren wij rapporten en organiseren wij bijeenkomsten en lezingen.
Wij ontvangen geen overheidssubsidies en zijn volledig afhankelijk van de steun van onze donateurs. Dankzij uw bijdrage kunnen wij onafhankelijk onderzoek en een open debat over klimaat en energie blijven bevorderen.
Steunt u ons werk? Kies wat bij u past:
• Word Vriend van Clintel – vanaf €100 per jaar
• Word Trouwe Vriend van Clintel – via een fiscaal aantrekkelijke periodieke gift
• Doe een eenmalige donatie – iedere bijdrage helpt
Hartelijk dank voor uw steun.
meer nieuws
Er ligt een enorme hoeveelheid energie in de Nederlandse ondergrond
We moeten zorgen voor voldoende betaalbare energie in allerlei vormen, vindt Rob de Vos. Dit kan onder meer door reactivatie van het Groninger aardgasveld. In Vlaanderen is men serieus aan het kijken of sommige recent gesloten mijnen niet heropend kunnen worden met behulp van nieuwe schachten. In Nederland is schachtbouw mogelijk in Zuid-Limburg, maar ook op de Peelhorst en in het Meinweggebied. Waarom niet eigenlijk?
China vergroot productie van brandstoffen uit steenkool
In dit artikel analyseert de Australische wetenschapsjournalist Jo Nova de snelle opkomst van China’s steenkool-naar-chemicaliën- en brandstoffenindustrie. Terwijl veel westerse landen inzetten op het uitfaseren van fossiele energie, bouwt China in stilte aan een grootschalige industrie die steenkool omzet in brandstoffen, kunststoffen en meststoffen. Dat roept fundamentele vragen op over energiezekerheid en het mondiale klimaatbeleid.
Nieuw ijskernonderzoek: geen duidelijk verband tussen CO2 en temperatuur
Nieuwe inzichten uit oude Antarctische ijskernen zetten gevestigde aannames over de rol van koolstofdioxide in de klimaatgeschiedenis van de aarde op losse schroeven. Uit het bewijs blijkt dat de concentraties van CO₂ en methaan gedurende miljoenen jaren opmerkelijk stabiel bleven—zelfs terwijl de aarde grote temperatuurschommelingen doormaakte. Deze bevindingen roepen nieuwe vragen op over de mate waarin broeikasgassen alleen klimaatveranderingen in het verleden en heden kunnen verklaren.
