NOS, Telegraaf en Volkskrant brengen fakenieuws over wind en zon
Diverse Nederlandse media trappen vandaag in de val die de klimaatactivistische denktank Ember voor ze heeft geplaatst. Honderdduizenden Nederlanders lezen daardoor ten onrechte dat zon en wind wereldwijd meer stroom genereren dan steenkool.
Marcel Crok
Date: 8 oktober 2025
Groot nieuws vandaag bij de NOS, de website kopt: “Voor het eerst wereldwijd meer elektriciteit uit zon en wind dan uit steenkool”. De Volkskrant (zowel online als op papier) en de Telegraaf brachten het nieuws ook. Iets in mij zei: kan dat wel kloppen? Het antwoord bleek “nee” te zijn. Wat is er precies aan de hand en hoe konden de media de plank zo mis slaan?
Bron van het nieuws is een nieuw rapport van Ember. Wie of wat is Ember? Het is naar eigen zeggen een denktank zonder winstoogmerk (een non-profit). Ze specialiseren zich in data-analyses van de wereldwijde elektriciteitsmarkt. Klinkt goed! Wat hebben ze deze keer te melden? Ze publiceerden een analyse over de wereldwijde elektriciteitsproductie in de eerste helft van 2025. Dit is de intro van hun rapport: “Solar and wind met and exceeded all demand growth in the first half of 2025, leading to renewables overtaking coal for the first time and fossil generation falling slightly.” Wat staat hier precies? Zon en wind groeiden sterker dan de vraag naar stroom in de eerste helft van 2025. Dat is op zichzelf wel interessant nieuws en wordt ondersteund met de volgende grafiek:
Zon en wind waren goed voor 109% van de groei. Kernenergie groeide ook licht, waterkracht en fossiel krompen iets. Maar dan het tweede deel van de intro, hier vet gemaakt: “Solar and wind met and exceeded all demand growth in the first half of 2025, leading to renewables overtaking coal for the first time and fossil generation falling slightly.” Dit wordt even verderop de pagina ondersteund met de volgende afbeelding:
Geen speld tussen te krijgen, zo lijkt het. De groene lijn (renewables) is de zwarte van steenkool voorbij. Maar wacht even, renewables, wat valt daar allemaal onder? Zon en wind uiteraard. Maar ook waterkracht en biomassa! Ember heeft journalisten handig op het verkeerde been gezet door in één zin eerst te spreken van “zon en wind” en meteen daarna “renewables” te schrijven, daarmee suggererend dat dat hetzelfde is. “Solar and wind met and exceeded all demand growth in the first half of 2025, leading to renewables overtaking coal for the first time and fossil generation falling slightly.”
Het is begrijpelijk dat journalisten hier ingetrapt zijn. De formulering van Ember is heel doortrapt, zeker met het verbindende werkwoord “leading to”. Waterkracht (hydro) is volgens het rapport goed voor 14%. Ook bio-energie is goed voor een paar procent. Alleen zon en wind zouden dus ruim beneden de zwarte lijn van steenkool vallen. Een en ander is beter te zien als we de data van de International Energy Agency erbij halen. Die gaan overigens niet verder dan eind 2023.
Hier is duidelijk te zien dat wind en zon samen bij lange na niet in de buurt komen van steenkool. Ondanks de spectaculaire groei. Wat de meeste mensen zich ook niet realiseren is dat elektriciteit ongeveer 20% uitmaakt van het totale energieverbruik. Omdat wind en zon uitsluitend bijdragen aan die 20% elektriciteit, is de bijdrage aan de totale energievoorziening nog eens vijf keer zo klein!
In de bovenstaande IEA-grafiek van de totale energievoorziening vallen “zon, wind en overige hernieuwbare bronnen” (paarsblauwe streepje boven biofuels) dan ook vrijwel helemaal weg. Zon en wind samen zijn goed voor een schamele 5 à 6% van de energievoorziening. Welke nieuwsconsument zal zich dat gerealiseerd hebben bij het lezen van het artikel bij de NOS, Volkskrant of Telegraaf?
Wie valt hier nu iets te verwijten? Strikt genomen heeft Ember haar zaakjes op orde. De conclusies zijn echter zo gewiekst opgeschreven dat de journalisten erin getrapt zijn. Hadden de journalisten in kwestie achterdochtiger moeten zijn? Zeker. Zoals gezegd presenteert Ember zichzelf als een onafhankelijke denktank, die op non-profit basis analyses maakt van de elektriciteitsmarkt. Maar wie even verder kijkt ziet dat het een klimaatactivistische club is. Ze winden daar zelf geen doekjes om. Hun missie luidt (vet door mij aangebracht): “We create targeted data and policy insights that accelerate the transition to a clean, electrified energy future.” Hun doel is duidelijk: met hun analyses willen ze de transitie “versnellen”. Dat is niet een beleidsneutraal doel. Hun financierders zijn ook verre van beleidsneutraal, zie de afbeelding hieronder. Jaarverslagen ontbreken overigens op de website.
De European Climate Foundation fungeert als een doorgeefluik voor miljoenen euro’s aan klimaatcampagnegeld. Laten we zeggen dat Clintel daar geen aanvragen hoeft te doen. Wouter Roorda publiceerde twee jaar geleden bij Wynia’s Week het artikel “Hoe Amerikaanse miljardairs ons door steun aan Greenpeace een duur klimaatbeleid opdringen”. Dat stuk ging over de European Climate Foundation. Begroting 163 miljoen euro in 2021. Ember is geen club die gortdroge analyses maakt. Ze komen voort uit de in 2008 opgerichte actiegroep Sandbag en hebben een duidelijk doel: weg met steenkool. Dat mag uiteraard maar je zou van de journalisten van de NOS, de Volkskrant en de Telegraaf mogen verwachten dat ze claims van dit soort clubs met meer achterdocht zouden bejegenen.
meer nieuws
Nicola Scafetta in de podcast van Tom Nelson: de beperkingen van mondiale klimaatmodellen
Nicola Scafetta sprak onlangs in de podcast van Tom Nelson over zijn nieuwe boek Frontiers of Climate Science: Solar Variability, Cycles and Model Uncertainty. Het boek is een poging om een bredere discussie op gang te brengen over de onzekerheden die nog steeds bestaan in de klimaatwetenschap en de beperkingen van de huidige mondiale klimaatmodellen.
Stroomnet overvol: volgens Indepen vergroot overheidsbeleid de problemen
Het uitschakelen van delen van het stroomnet rond Tilburg maakte onlangs pijnlijk duidelijk hoe kwetsbaar het Nederlandse elektriciteitsnet is geworden. Clintel liet eerder al zien dat de veelgehoorde verklaring van een sterk stijgende stroomvraag volgens de beschikbare cijfers tekortschiet. In onderstaand opiniestuk betoogt David van Diemen (Indepen) dat juist het gevoerde energiebeleid de problemen op het elektriciteitsnet veroorzaakt. Daarnaast waarschuwt hij dat de voorgenomen elektrificatie van het leasewagenpark vanaf 2027 de druk op het stroomnet verder zal vergroten.
De pseudowetenschap achter extreme weersattributie
Extreme weersattributie probeert vast te stellen in welke mate door de mens veroorzaakte klimaatverandering invloed heeft gehad op afzonderlijke gebeurtenissen zoals orkanen, overstromingen en hittegolven. In dit artikel onderzoekt Ralph B. Alexander de wetenschappelijke methoden achter deze studies en stelt hij de vraag of hun conclusies wel voldoende worden ondersteund door betrouwbaar bewijs.
