Zwitserse tv-weermannen proberen klimaatsceptici te weerleggen en falen

Wat zijn de oorzaken van klimaatverandering? Welke maatregelen zijn er nodig om dit tegen te gaan? Deze vragen worden al jarenlang fel bediscussieerd. In een artikel hebben Zwitserse televisieweervoorspellers nu geconcludeerd dat de belangrijkste argumenten van zogenaamde ‘klimaatsceptici’ allemaal onjuist zijn. We hebben deze argumenten nader bekeken.

Hieronder zetten we de uitspraken van ‘klimaatsceptici’ op een rijtje die de auteurs van SRF hebben opgepakt, hoe zij deze hebben weerlegd (onder het kopje ‘stand van de wetenschap’) en wat we hiervan moeten denken.

Uitspraak 1: De gemeten opwarming is onjuist. Bijvoorbeeld omdat thermometers vroeger op het platteland stonden en nu in een (warmere) stad.

Stand van de wetenschap: een breed scala aan meetmethoden toont duidelijk de opwarmingstrend wereldwijd aan. Deze omvatten thermometers, satellieten, metingen van ijskernen en weerballonnen.

Commentaar: weinig mensen betwisten dat de aarde warmer is geworden. Daarom is dit nauwelijks een centrale stelling van de ‘klimaatsceptici’. Er zijn echter herhaaldelijk twijfels gerezen over de vraag of bij temperatuurmetingen voldoende rekening wordt gehouden met het urbanisatie-effect (d.w.z. het effect dat temperaturen niet stijgen als gevolg van klimaatverandering, maar alleen lijken te stijgen vanwege de steeds meer verstedelijkte omgeving van meetstations). SRF Meteo gaat hier echter helemaal niet op in.

Stelling 2: Er bestaat geen wetenschappelijke consensus. Zelfs deskundigen twijfelen aan klimaatverandering.

Stand van de wetenschap: 97 procent van de klimaatwetenschappers gelooft dat klimaatverandering echt is en ziet de mens als de oorzaak.

Opmerking: het is waar dat de meeste vooraanstaande klimaatwetenschappers ervan overtuigd zijn dat de opwarming van de aarde door de mens wordt veroorzaakt. Het argument van 97 procent is gebaseerd op een evaluatie door de Australische cognitiewetenschapper John Cook in 2013, die 12.000 wetenschappelijke studies over klimaatverandering onderzocht. Hij schrapte echter 66 procent van deze publicaties omdat ze geen uitspraken over de invloed van de mens bevatten. Van de overige studies gaf 97 procent aan dat de auteurs de mens ten minste gedeeltelijk verantwoordelijk achtten voor de opwarming van de aarde. Veel ‘klimaatsceptici’ betwisten echter niet dat de mens medeverantwoordelijk is voor klimaatverandering, maar alleen dat de mens de enige schuldige is. Bovendien bleek uit het onderzoek van James Cook ook dat twee derde van de klimaatonderzoekers nog geen mening heeft gevormd over de invloed van de mens.

Stelling 3: Het klimaat is altijd al veranderd. Er zijn periodes in de geschiedenis van de aarde geweest waarin het warmer was dan nu.

Wetenschappelijke consensus: het klimaat is altijd veranderd. De huidige opwarming is echter ongekend in de afgelopen 2000 jaar. De aarde kan bij veel hogere temperaturen bestaan, maar de menselijke beschaving kan dat niet noodzakelijkerwijs.

Commentaar: SRF Meteo baseert zijn stelling op bevindingen van het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC), dat de huidige opwarming beschrijft als ongekend in de afgelopen 2000 jaar. Hierover bestaan echter aanzienlijke twijfels. Enerzijds zijn de statistische methoden die zijn gebruikt om de ‘hockeystick’-curve van het IPCC te produceren, al als wetenschappelijk onhoudbaar aan de kaak gesteld. Anderzijds weten we uit het Romeinse temperatuuroptimum (ongeveer 2000 jaar geleden) en het Middeleeuwse temperatuuroptimum (ongeveer 1000 jaar geleden) dat de gletsjers zich toen verder terugtrokken dan vandaag. Gezien het gebrek aan metingen is het onmogelijk om met zekerheid te zeggen hoe hoog de temperaturen toen waren. In ieder geval zal de menselijke beschaving niet zomaar verdwijnen, zelfs als het veel warmer wordt.

Stelling 4: Het komt door de zon. Zonnevlekken of zonneactiviteit veroorzaken de opwarming van de aarde.

Huidige wetenschappelijke inzichten: Zonnestraling is inderdaad niet constant, maar zelfs in periodes waarin de zon zwakker was dan normaal, werd de aarde warmer.

Commentaar: ook hier baseert SRF Meteo zich op het Intergovernmental Panel on Climate Change, dat deze visie ondersteunt. Er zijn echter serieuze wetenschappers, zoals Nir Shaviv van de Hebreeuwse Universiteit van Jeruzalem, die meer gewicht toekennen aan de invloed van de zon. Het IPCC negeert dergelijke stemmen consequent.

Stelling 5: Klimaatverandering heeft positieve effecten. Betere omstandigheden voor de landbouw of minder sterfgevallen als gevolg van koud weer.

Wetenschappelijke consensus: er zijn enkele mogelijke positieve effecten van klimaatverandering. De risico’s wegen echter ruimschoots op tegen de voordelen.

Opmerking: de opwarming van de aarde heeft ongetwijfeld veel positieve gevolgen. SRF Meteo baseert zijn bewering dat de risico’s ruimschoots opwegen tegen de voordelen op het Intergovernmental Panel on Climate Change. Feit is dat de positieve effecten van klimaatverandering nauwelijks aan bod komen in de media. Dit leidt tot een vertekend beeld van de opwarming van de aarde bij het grote publiek.

Stelling 6: Het weer is altijd al extreem geweest. Er zijn altijd al overstromingen en droogte geweest.

Wetenschappelijke consensus: waar. Veel extreme weersomstandigheden zijn echter vaker en intenser geworden als gevolg van klimaatverandering, zoals hittegolven, droogte en hevige regenval.

Opmerking: voor één keer baseert SRF Meteo zich voor deze stelling niet op het IPCC. De reden hiervoor is dat het laatste evaluatierapport van het IPCC een tabel bevat waaruit blijkt dat er geen wereldwijde trend is naar frequentere of ernstigere overstromingen, stormen, droogte of zware regenval. In dit opzicht heeft SRF Meteo ongelijk, behalve als het gaat om hittegolven. Het is echter een waarheid als een koe dat deze vaker voorkomen naarmate de temperaturen stijgen.

Stelling 7: Klimaatmodellen presteren slecht. De modellen zijn gemaakt om het verleden te matchen en zeggen niets over de toekomst.

Stand van de wetenschap: een klimaatmodel is gebaseerd op de wetten van de fysica. Dat is de enige reden waarom een model het verleden nauwkeurig kan weergeven. De wetten van de fysica blijven ook in de toekomst geldig.

Opmerking: fysische wetten gelden zonder beperkingen. Het is echter soms moeilijk om precies te bepalen wat deze wetten zijn. De klimaatwetenschap heeft zeker haar werk te doen om ze te identificeren, omdat de chemische en fysische interacties in de atmosfeer uiterst complex zijn. Enkele jaren geleden moesten zelfs vooraanstaande IPCC-onderzoekers toegeven dat de gebruikte klimaatmodellen tekortschoten omdat ze niet alleen de toekomst, maar ook het verleden niet nauwkeurig konden weergeven. In dit opzicht is de realiteit nog erger: de modellen die door het IPCC worden gebruikt, kloppen vaak niet eens met het verleden.

Stelling 8: Weersvoorspellingen zijn onjuist, dus klimaatprognoses ook. Het is onmogelijk om het weer voor over twee weken te voorspellen, dus waarom zou een klimaatprognose voor honderd jaar wel kloppen?

Stand van de wetenschap: dit zijn totaal verschillende vragen. Voor een weersvoorspelling moet je de exacte toestand van de atmosfeer kennen. Een klimaatprognose hoeft alleen maar de klimatologische omstandigheden realistisch te kunnen simuleren. Weerchaos wordt in een klimaatmodel geëlimineerd door langetermijn-gemiddelden.

Commentaar: natuurlijk zijn klimaat en weer niet hetzelfde. Toch lijkt het hoogmoedig wanneer vooraanstaande wetenschappers suggereren dat klimaatontwikkelingen voor vele decennia of zelfs eeuwen in de toekomst met uiterste nauwkeurigheid kunnen worden voorspeld. Het idee dat de toekomstige mondiale temperatuur tot op een tiende graad nauwkeurig kan worden ingesteld, alsof het een thermostaat is, is nog absurder.

Stelling 9: Klimaatbescherming is slecht voor de economie. We hebben fossiele brandstoffen nodig voor verdere economische groei.

Stand van de wetenschap: de kosten van niets doen zijn waarschijnlijk hoger dan de kosten van het tegengaan van klimaatverandering.

Opmerking: iedereen met een beetje gezond verstand kan gemakkelijk inzien dat het onmogelijk is om fossiele brandstoffen in slechts enkele decennia te vervangen. Om de klimaatdoelstellingen te halen, zou men de mensen dus van energie moeten beroven. Dit zou leiden tot economische ineenstorting en mislukte oogsten. Het resultaat zou armoede, honger en dood zijn. De vermeende berekeningen van zogenaamde klimaateconomen, volgens welke klimaatbescherming per saldo de moeite waard is, zijn politiek gemotiveerde wishful thinking.

Stelling 10: Hernieuwbare energiebronnen zijn onbetrouwbaar. Op bewolkte dagen is er nauwelijks zonne-energie en op zonnige dagen is er te veel.

Stand van zaken: er zijn schommelingen in de productie van hernieuwbare energie. Dit geldt echter niet voor alle soorten, zoals waterkracht of geothermische energie. Er wordt gewerkt aan oplossingen om de schommelingen op te vangen, zoals slimme netwerken of opslagtechnologieën.

Commentaar: bij SRF Meteo weten ze heel goed dat de transitie van het energiesysteem in de eerste plaats gaat over zonne- en windenergie en hooguit marginaal over elektriciteit uit geothermische energie en waterkracht. En bij wind- en zonne-energie is de weersafhankelijkheid van de productie onmiskenbaar een centraal probleem dat deze vormen van energie vrijwel onbruikbaar maakt. Door te zeggen dat ‘er aan oplossingen wordt gewerkt’, geeft SRF Meteo toe dat deze oplossingen voor fluctuerende energieproductie op dit moment niet bestaan.