Decarbonisatie vormt veiligheidsdreiging voor het Westen

Het Nederlandse Ministerie van Defensie heeft zijn Roadmap Energiezekerheid 2026 gepubliceerd, een nationale strategie om ervoor te zorgen dat de strijdkrachten over betrouwbare energievoorzieningen beschikken. Hoewel het document door één enkel NAVO-lid is opgesteld, weerspiegelt het een bredere realiteit: energiezekerheid is onlosmakelijk verbonden met militaire macht.

De “routekaart” definieert energiezekerheid als de continue beschikbaarheid van betrouwbare en betaalbare energie voor zowel vredesactiviteiten als militaire operaties. Er wordt expliciet verwezen naar het “single fuel-beleid” van de NAVO, dat de militaire logistiek standaardiseert rond vloeibare fossiele brandstoffen, met name kerosine, om de interoperabiliteit tussen de geallieerde strijdkrachten te waarborgen. Momenteel wordt meer dan 95% van de Nederlandse militaire vliegtuigen, schepen en voertuigen aangedreven door fossiele brandstoffen.

Wind- en zonne-energie

Desondanks blijven de voorstanders van decarbonisatie binnen de Europese Unie (EU) fossiele brandstoffen demoniseren en wind- en zonnetechnologie promoten die wereldwijd, na twee decennia van subsidies, iets meer dan 3% van de energievoorziening uitmaken. Zelfs het Nederlandse document brengt hulde aan de EU-decarbonisatie, maar de behoefte aan vloeibare fossiele brandstoffen zal niet worden vervuld door klimaatretoriek.

De conclusie voor Amerikaanse beleidsmakers is dat het energiebeleid van de EU in aanmerking moet worden genomen bij de beoordeling van de defensiecapaciteit van het continent. Het belang van het Nederlandse veiligheidsdocument reikt verder dan militaire logistiek. Het is een wake-upcall dat energie niet louter een milieu- of economische kwestie is. Het is fundamenteel een kwestie van nationale veiligheid. Strijdkrachten, industriële productie, transportnetwerken en kritieke infrastructuur zijn allemaal afhankelijk van overvloedige en betrouwbare energie. Zonder die energie nemen militaire paraatheid, economische kracht en nationale autonomie af.

Door de geschiedenis heen is energie altijd de basis van staatsmacht geweest. Landen met gegarandeerde toegang tot betaalbare energie beschikken over sterkere economieën, een grotere militaire capaciteit en meer vrijheid van handelen. Landen die afhankelijk zijn van externe leveranciers stellen zich bloot aan dwang en erger.

Wereldwijde energietrends bevestigen deze feiten. Volgens de Statistical Review of World Energy uit 2026 werd 86% van het wereldwijde primaire energieverbruik gevoed door fossiele brandstoffen. Ondanks de groei van hernieuwbare technologieën blijft de wereld in overweldigende mate afhankelijk van olie, aardgas en steenkool. Veel grootmachten passen zich aan deze realiteit aan, terwijl de Brusselse bureaucratie deze lijkt te negeren.

China

China breidt bijvoorbeeld de opwekking van hernieuwbare energie uit, terwijl het tegelijkertijd nieuwe steenkoolcapaciteit opbouwt en de controle over de toeleveringsketens voor strategische mineralen veiligstelt. Deze strategie geeft prioriteit aan de beschikbaarheid en veerkracht van energie als fundamenten van nationale macht. China versterkt zowel zijn economische positie als zijn veiligheid op de lange termijn.

Dit raakvlak tussen energiebeleid en defensiecapaciteit kan een existentiële barst zijn in de “groene” façade van de EU. De Europese Unie blijft sterk afhankelijk van geïmporteerde energie en kritieke grondstoffen, terwijl veel industrieën te maken hebben met aanzienlijk hogere energiekosten dan concurrenten in de Verenigde Staten en Azië. Stijgende kosten hebben bijgedragen aan de druk op de staal-, chemische en verwerkende industrie, sectoren die de ruggengraat vormen van de nationale defensie.

Legers hebben brandstof nodig, maar ook staal, chemicaliën, machines, scheepsbouwcapaciteit, elektronica en geavanceerde productietechnieken. Een land dat moeite heeft om een concurrerende industriële productie in stand te houden, zal moeite hebben om tanks, munitie, drones, vliegtuigen en oorlogsschepen te produceren op de schaal die in een crisis vereist is.

De-industrialisering

Nu de EU fossiele brandstoffen in naam van het klimaatbeleid heeft gedemoniseerd, zijn de industriële elektriciteitsprijzen gestegen tot ongeveer het dubbele van het niveau in de VS en ongeveer 50% boven dat van China. Vorig jaar daalde de staalproductie tot het laagste niveau sinds 1960. ThyssenKrupp schrapt 11.000 banen in zijn staaldivisie, en dat is slechts één voorbeeld. Deze de-industrialisering is onverenigbaar met een robuuste defensie en soevereiniteit.

De militaire capaciteit van de NAVO hangt niet alleen af van begrotingen en troepensterkte, maar ook van de energievoorziening en de industriële basis die deze ondersteunen. De Nederlandse strategie erkent impliciet dat operationele paraatheid begint bij energiezekerheid.

De Verenigde Staten hebben hun strategische positie versterkt door een overvloedige binnenlandse olie- en gasproductie, die zowel de economische groei als de projectie van militaire macht ondersteunt. Ondertussen weigert Europa ten volle gebruik te maken van binnenlandse energiereserves en houdt het vast aan economisch destructief beleid dat de veiligheid van het Westen alleen maar kan ondermijnen.

De les van de Nederlandse Roadmap Energiezekerheid is dat energiezekerheid een voorwaarde is voor nationale veiligheid. Een bondgenootschap dat ernaar streeft tegenstanders af te schrikken en soevereiniteit te handhaven, kan het zich niet veroorloven dat verband over het hoofd te zien.