De hittedoden in Europa zijn het gevolg van een beleidsfout, niet van klimaatverandering
Meer dan 90 procent van de Amerikaanse huishoudens beschikt over airconditioning. Europa heeft echter gekozen voor een andere, dodelijke weg. Het continent betaalt nu de prijs, aldus Anthony Watts.
Afbeelding gemaakt met AI
Anthony Watts
Datum: 3 juli 2026
Newsweek beweert in een recent artikel, Hundreds Die in Record-Breaking Europe Heat Wave: How Long Will It Last, dat de recente dodelijke Europese hittegolf de toenemende gevaren van klimaatverandering aantoont. Het artikel suggereert dat stijgende broeikasgasemissies ervoor zorgen dat hittegolven vaker voorkomen en gevaarlijker worden. Dit is onjuist. Het echte verhaal gaat niet over klimaatverandering, maar over het decennialange falen van Europa om zijn bevolking in staat te stellen zich te voorzien van de meest effectieve bescherming tegen extreme hitte: airconditioning.
Het lijdt geen twijfel dat hittegolven dodelijk kunnen zijn, met name voor ouderen en mensen met onderliggende gezondheidsproblemen. Newsweek meldt dat er tijdens de hittegolf honderden doden zijn gevallen in Spanje, Frankrijk en andere delen van Europa.
De voor de hand liggende vraag is: waarom. Als klimaatverandering de primaire oorzaak van deze sterfgevallen zou zijn, zou je verwachten dat landen met het heetste klimaat de hoogste sterftecijfers zouden vertonen. Toch hebben bijvoorbeeld Arizona, Texas, Florida en Nevada elke zomer regelmatig te maken met temperaturen van ruim boven de 38°C zonder dat er vergelijkbare pieken in hitte-gerelateerde sterfgevallen optreden.
Beperkingen
Het verschil zit niet in het weer, maar in het beleid, in dit geval het beleid dat airconditioning beperkt of ontmoedigt.
Meer dan 90 procent van de Amerikaanse huishoudens heeft airconditioning. In een groot deel van het zuiden van de Verenigde Staten is dit de norm. Ziekenhuizen, verpleeghuizen, scholen, kantoren, winkelcentra en particuliere woningen bieden allemaal bescherming tegen gevaarlijke hitte. Europa koos voor een andere, dodelijke weg.
Slechts ongeveer 20 procent van de huishoudens in Europa heeft airconditioning, en in het Verenigd Koninkrijk bedraagt dit cijfer minder dan 5 procent. Ook in Duitsland is het gebruik ervan laag. Deze cijfers zijn niet het gevolg van technologische beperkingen. Ze zijn het resultaat van decennia van overheidsbeleid en ideologie die airconditioning ontmoedigen. Dit om een lager elektriciteitsverbruik te bereiken en de uitstoot van kooldioxide te vermijden. Interessant genoeg zijn het juist de woningen en bedrijven van de rijke elite – degenen die vaak voorstander zijn van het beperken van het gebruik van airconditioning – die er het vaakst over beschikken.
Groot-Brittannië is misschien wel het duidelijkste voorbeeld van deze beleidswaanzin.
Zoals onlangs gemeld door zowel The New York Times als AOL, leggen Britse bouwvoorschriften en ruimtelijke ordeningsrichtlijnen al lang de nadruk op “passieve koeling”, terwijl airconditioning wordt beschouwd als iets dat waar mogelijk moet worden vermeden. Veel woningen, scholen, kantoren en zelfs sommige ziekenhuizen zijn gebouwd of gerenoveerd zonder airconditioning, omdat beleidsmakers dit als ongewenst beschouwden. Die beslissingen hebben gevolgen.
Wanneer de temperatuur oploopt tot boven de 30 graden, hebben miljoenen mensen simpelweg geen praktische manier om hun huizen te koelen. Dat is geen mislukking van het klimaatbeleid, het is een mislukking van het overheidsbeleid. Ironisch genoeg reageren veel van dezelfde overheden die airconditioning in normale tijden ontmoedigen, op hittegolven door koelcentra met airconditioning te openen. In Frankrijk zijn aangewezen openbare koelcentra (vaak salles fraîches genoemd) te vinden in gemeentehuizen, sporthallen en bibliotheken.
Met andere woorden: ambtenaren begrijpen heel goed dat airconditioning levens redt. Ze hebben er alleen jarenlang voor gezorgd dat het voor mensen moeilijker is geworden om die bescherming in hun eigen huis te hebben.
Zoals Climate Realism eerder dit jaar uitlegde in zijn weerwoord aan het tijdschrift Time, redden airconditioners mensen van de hitte. Ze veroorzaken geen crisis in de volksgezondheid.
Omega Block
Newsweek schrijft de huidige gebeurtenissen toe aan een aanhoudend hogedruk-systeem dat bekendstaat als een heat dome. Die verklaring klopt. Heat domes zijn goed begrepen meteorologische verschijnselen, ook wel Omega Block genoemd, die zich altijd al hebben voorgedaan, zoals te zien is in de onderstaande afbeelding van de Britse krant The Telegraph.
Waar het artikel de plank misslaat, is de bewering dat klimaatverandering ervoor zorgt dat deze gebeurtenissen vaker voorkomen en ernstiger worden. De geciteerde deskundigen baseren hun verwachtingen grotendeels op voorspellingen van klimaatmodellen, niet op direct bewijs uit waarnemingen. Zij stellen dat broeikasgassen de basistemperatuur naar boven verschuiven, waardoor extreme hitte waarschijnlijker wordt.
Dat is een hypothese die voornamelijk door klimaatmodellen wordt ondersteund. Modellen zijn geen gegevens, en sommige klimaatmodellen zijn zo slecht dat ze buiten gebruik zijn gesteld.
Europa heeft al eeuwenlang te maken met verwoestende hittegolven. De dodelijke Europese hittegolf van 2003 vond plaats lang voordat er zoveel nadruk wordt gelegd op attributiestudies. Eerdere hittegolven deden zich gedurende de hele twintigste eeuw voor, en ruim voordat de moderne bezorgdheid over broeikasgassen ontstond. Een goed voorbeeld is de hittegolf op de Britse eilanden in 1976, in een tijd waarin de aarde afkoelde en veel wetenschappers waarschuwden dat de volgende ijstijd op komst zou kunnen zijn. Er is geen bewijs uit waarnemingen voor een langetermijn-trend in de timing, locatie of ernst van hittegolven die erop zou kunnen wijzen dat klimaatverandering dergelijke gebeurtenissen meteorologisch beïnvloedt.
Omega-blok-hittegolven ontstaan door atmosferische circulatiepatronen, aanhoudende hogedruk-systemen, bodemvochtigheid en regionale weersdynamiek. Het zijn kortstondige weersverschijnselen die al bestaan zolang de mensheid bestaat en lang voordat mensen het weer bestudeerden.
Paraatheid
Wat bepaalt of deze weersverschijnselen uitgroeien tot humanitaire rampen, zijn de volgende paraatheids-factoren:
- Betaalbare elektriciteit.
- Betrouwbare elektriciteitsnetten.
- Toegang tot koeling.
- Noodhulpsystemen.
Dit zijn de factoren die levens redden. In plaats van de nadruk te leggen op deze praktische oplossingen, herhaalt Newsweek grotendeels het inmiddels bekende verhaal dat klimaatverandering de onderliggende boosdoener is. Die invalshoek gaat ten onrechte voorbij aan de veel directere oorzaak van de kwetsbaarheid van Europa.
Het continent heeft jarenlang een energiebeleid gevoerd dat de elektriciteitsprijzen deed stijgen en tegelijkertijd een van de beste technologieën voor de volksgezondheid ooit, ontmoedigde.
Airconditioning heeft wereldwijd miljoenen levens gered. Het vermindert hittestress drastisch, voorkomt uitdroging en beschermt ouderen tijdens extreem weer. Airconditioning behandelen als een probleem, in plaats van als een oplossing, is een van de duurste fouten van Europa geweest.
Volksgezondheid
Volgens de Harvard School of Engineering and Applied Sciences is airconditioning een van de belangrijkste volksgezondheids-maatregelen in de geschiedenis, die jaarlijks honderdduizenden vroegtijdige sterfgevallen door hitte voorkomt. Door de kwetsbaarheid voor extreme hitte drastisch te verminderen, is koeling in woningen een cruciale reddingsboei geworden, vooral voor ouderen en kwetsbare bevolkingsgroepen wereldwijd.
Newsweek presenteert de hittegolf in Europa als een nieuw hoofdstuk in de klimaatcrisis, maar het bewijs wijst erop dat het een nieuw hoofdstuk is in een politieke en maatschappelijke beleidscrisis, waarbij ongerechtvaardigde angsten voor toekomstige klimaatverandering – gebaseerd op niet-bestaand bewijs – voorrang krijgen boven de behoeften van echte mensen die nu leven.
De terugkerende sterfgevallen door hitte in Europa zijn het voorspelbare gevolg van het feit dat regeringen juist die technologie ontmoedigen die Amerikanen, en elites in hun eigen landen, al generaties lang beschermt tegen dodelijke zomerse hitte.
Zolang beleidsmakers airconditioning blijven behandelen als een klimaatboosdoener en deze niet gaan erkennen als een levensreddende technologie, zal Europa de prijs blijven betalen voor hun ideologie. Newsweek verzaakt zijn journalistieke plicht hierop te wijzen.
Dit artikel verscheen oorspronkelijk op ClimateREALISM op 30 juni 2026.
Anthony Watts
Anthony Watts is senior fellow voor milieu en klimaat bij het Heartland Institute. Watts is sinds 1978 actief in de weersector, zowel voor als achter de camera, als televisie-meteoroloog, en doet momenteel dagelijks weersvoorspellingen voor de radio. Hij heeft grafische presentatiesystemen over het weer ontwikkeld voor televisie, alsmede gespecialiseerde weerinstrumenten. Hij is co-auteur van peer-reviewed artikelen over klimaatkwesties. Hij beheert de meest bekeken website ter wereld over het klimaat, het bekroonde wattsupwiththat.com.
Wat u zojuist heeft gelezen, kon worden gepubliceerd dankzij onze donateurs.
Clintel publiceert dagelijks artikelen over klimaat, energie en wetenschap. Daarnaast vertalen wij internationale analyses in meerdere talen, maken wij video’s, publiceren wij rapporten en organiseren wij bijeenkomsten en lezingen.
Wij ontvangen geen overheidssubsidies en zijn volledig afhankelijk van de steun van onze donateurs. Dankzij uw bijdrage kunnen wij onafhankelijk onderzoek en een open debat over klimaat en energie blijven bevorderen.
Steunt u ons werk? Kies wat bij u past:
• Word Vriend van Clintel – vanaf €100 per jaar
• Word Trouwe Vriend van Clintel – via een fiscaal aantrekkelijke periodieke gift
• Doe een eenmalige donatie – iedere bijdrage helpt
Hartelijk dank voor uw steun.
meer nieuws
Aanval op methaanuitstoot door vee is gebaseerd op gebrekkige wetenschap
In deze analyse zet Ralph B. Alexander vraagtekens bij de wetenschap achter methaanuitstoot door vee. Hij betoogt dat boeren onterecht tot zondebok zijn gemaakt, op basis van ondeugdelijke aannames en misleidende meetmethoden.
Ross McKitrick over klimaatmodellen, economische effecten en het DOE-rapport
In dit diepgaande interview bespreekt econoom en statisticus Ross McKitrick klimaatmodellen, onzekerheid en de vraag of het publieke klimaatdebat werkelijk zo wetenschappelijk evenwichtig is als vaak wordt beweerd. Hij reflecteert ook op zijn rol als mede-auteur van het recente rapport van het U.S. Department of Energy (DOE).
Ap Cloosterman bundelt zijn beste (klimaat)artikelen
In dit interview licht ingenieur Ap Cloosterman toe waarom hij fundamentele kritiek heeft op het huidige klimaatbeleid en waarom volgens hem adaptatie veel verstandiger is dan kostbare CO2-reductie.
