“Plannen voor Grote Verbouwing van Nederland liggen al vast”
Nederland staat voor een opgelegde Grote Verbouwing, vertelde onderzoeksjournaliste Elze van Hamelen onlangs in een interview bij De Nieuwe Wereld. Een belangrijk onderdeel daarvan is het plaatsen van vele windturbines op het land, waar Van Hamelen het kritische Clintel-rapport Het Windmolendrama over schreef. Dat rapport is helaas nog uiterst actueel.
Elze van Hamelen bij De Nieuwe Wereld.
Clintel Foundation
Datum: 22 augustus 2026
Onderzoeksjournaliste Elze van Hamelen werkte aanvankelijk als duurzaamheidsconsultant en hielp bedrijven bij het opzetten van duurzaamheidsprogramma’s, rapportages en trainingen. Maar gaandeweg begonnen zich steeds meer vragen op te dringen over de richting waarin het duurzaamheidsbeleid zich ontwikkelde, zo vertelde ze onlangs in een uitgebreid interview bij De Nieuwe Wereld.
Bekijk het hele interview van Marlies Dekkers met Elze van Hamelen:
Al sinds 2014 begon Van Hamelen haar vertrouwen in de gevestigde media te verliezen. Haar twijfel ging niet over incidentele fouten. Ze zag dat verschillende media consequent dezelfde informatie brachten of andere informatie buiten beschouwing lieten. Daarmee kwam de betrouwbaarheid van de hele berichtgeving voor haar ter discussie te staan. Ze ging op zoek naar andere bronnen en bouwde geleidelijk een netwerk op van mensen en publicaties die ze wél vertrouwde. Tijdens corona herkende ze datzelfde proces bij veel anderen.
Boeren en vissers
Ze richtte zich vervolgens, inmiddels als onderzoeksjournalist, onder meer op de Nederlandse boeren en vissers. Opvallend was dat de problemen waarmee Nederlandse boeren te maken hebben niet uniek zijn. Ze spreekt van een internationaal ‘draaiboek’ en vertelt dat een boerin in Californië vrijwel hetzelfde beleid herkende als in Nederland. Dergelijke beleidskeuzes worden via een zichzelf versterkende machinerie uitgevoerd: ambtenaren gaan ermee aan de slag, geldstromen komen beschikbaar, nieuwe instituten en afdelingen ontstaan en uiteindelijk krijgt de burger te maken met hogere kosten of nieuwe verplichtingen.
Dat bracht haar bij de vraag waar veel van dit beleid vandaan komt. Van Hamelen wijst daarbij nadrukkelijk op internationale verdragen, de Verenigde Naties en de Europese Unie. Ze bespreekt onder meer de klimaat- en biodiversiteitsverdragen die tijdens de VN-conferentie van Rio in 1992 werden gesloten. Dergelijke internationale afspraken werken sterk door in Nederlandse wet- en regelgeving. De EU is daarbij een belangrijke bestuurslaag die deze beleidsdoelen overneemt en verder uitwerkt.
Dit alles leidde tot haar boek De Grote Verbouwing van Nederland. Dat ontstond uit de vragen die Van Hamelen tijdens haar journalistieke onderzoek kreeg over de manier waarop Nederland wordt bestuurd en ruimtelijk wordt veranderd. De titel is ontleend aan de Nationale Omgevingsvisie van de overheid, waarin Nederland letterlijk wordt omschreven als staande aan de vooravond van “een grote verbouwing”.
De rode draad in het eerste deel van het interview is Van Hamelens zoektocht naar wat zich achter de officiële verhalen bevindt: eerst achter het duurzaamheidsbeleid van bedrijven, vervolgens achter de berichtgeving van de mainstream media en uiteindelijk achter de internationale en nationale beleidsstructuren die ingrijpende veranderingen in Nederland veroorzaken.
Het Windmolendrama
Onderdeel van de Grote Verbouwing is het plaatsen van vele windturbines in ons land. Daar richt het tweede deel van het interview zich op; en wel aan de hand van een uitgebreid rapport dat Van Hamelen schreef voor Clintel in 2024. In Het Windmolendrama, Hoe de uitrol van industriële windturbines een nieuwe toeslagenaffaire dreigt te worden, zet ze alle voor- en nadelen van land-windmolens op een rijtje. Het rapport is nog uiterst actueel en schetst een tamelijk schokkend beeld over de plaatsing van windturbines.
Op vrijwel alle fronten gaat er veel fout bij de bouw en plaatsing van windmolens op het land, terwijl deze maar voor ongeveer 3 procent voorzien in onze energie. En er blijft dan hoe dan ook fossiele back-up nodig voor periodes dat het niet waait. In het interview worden al dit soort tekortkomingen en nadelen behandeld. Zo is er een milieu- en gezondheidsprobleem met de stof Bisfenol A die in de turbines is verwerkt.
Maar het belangrijkste is wel dat de huidige geluidsnormen in Nederland absoluut niet beschermend zijn voor omwonenden, met als gevolg dat nu al tienduizenden mensen opgezadeld zijn met slaapproblemen en gezondheidsklachten. Het rapport eindigt dan ook met een oproep om geen nieuwe windmolens meer te gaan bouwen zolang er niet meer duidelijkheid is over de gezondheidsschade bij de bevolking en over de impact op milieu en biodiversiteit.
Het Clintel-rapport werd op 31 oktober 2024 in Almelo overhandigd aan Henk Vermeer, Tweede Kamerlid van de BBB. Hij stelde er 18 Kamervragen over. Verder werd het rapport vooral doodgezwegen in de mainstream media, zo constateert Van Hamelen tot slot.
Een papieren exemplaar van Het Windmolendrama is voor 25 euro (ex. verzendkosten) te bestellen in de Clintel Webshop, of voor 9,95 euro als PDF.
Wat u zojuist heeft gelezen, kon worden gepubliceerd dankzij onze donateurs.
Clintel publiceert dagelijks artikelen over klimaat, energie en wetenschap. Daarnaast vertalen wij internationale analyses in meerdere talen, maken wij video’s, publiceren wij rapporten en organiseren wij bijeenkomsten en lezingen.
Wij ontvangen geen overheidssubsidies en zijn volledig afhankelijk van de steun van onze donateurs. Dankzij uw bijdrage kunnen wij onafhankelijk onderzoek en een open debat over klimaat en energie blijven bevorderen.
Steunt u ons werk? Kies wat bij u past:
• Word Vriend van Clintel – vanaf €100 per jaar
• Word Trouwe Vriend van Clintel – via een fiscaal aantrekkelijke periodieke gift
• Doe een eenmalige donatie – iedere bijdrage helpt
Hartelijk dank voor uw steun.
meer nieuws
De strijd tegen LCOE: wind- en zonne-energie zijn NOOIT de goedkoopste energiebronnen geweest
Veel organisaties erkennen inmiddels dat het opwekken van elektriciteit niet hetzelfde is als het opzetten van een betaalbaar en betrouwbaar elektriciteitsnet. Isaac Orr en Mitch Rolling leggen uit dat dit een erkenning is dat wind- en zonne-energie nooit de goedkoopste energiebronnen zijn geweest — de verborgen kosten werden simpelweg genegeerd door gebruik te maken van de zogenoemde LCOE-maatstaf.
Een goed artikel over de AMOC, net op tijd voor El Niño
El Niño komt eraan, de temperaturen zullen omhoogschieten, en de berichten over de AMOC (Golfstroom) die bijna gaat instorten, zullen ook omhoogschieten, zegt Charles Rotter. Maar zelfs Science concludeerde onlangs dat deze “vitale circulatie in de Atlantische Oceaan de klimaatopwarming wellicht beter weerstaat dan gevreesd”.
Kernenergie: Er gaat niets boven Groningen, zelfs Den Haag niet
Volgens Tennet is de Eemshaven technisch en financieel de meest logische plek voor twee nieuwe kerncentrales. Maar dat zal niet zonder slag of stoot gebeuren, legt Jan van Friesland uit. “Provincies en gemeenten beschikken weliswaar niet over het laatste juridische woord, maar kunnen via ruimtelijke ordening, vergunningverlening en politieke druk de uitvoering effectief vertragen of blokkeren.”
