Guus Berkhout: Investeren in een nieuwe democratische rechtsstaat

Prof.dr.ir. A.J. (Guus) Berkhout, ere-president, initiatiefnemer en met Marcel Crok oprichter van Clintel, benadrukt al jaren dat verandering van klimaatbeleid niet alleen klimaatkennis vraagt. Daar is veel meer voor nodig, zoals kennis van hoe klimaatbeleid en energiebeleid met elkaar verbonden zijn. En hoe dat weer het economische beleid bepaalt. En hoe dat weer financiële ruimte geeft voor het sociale beleid. Kortom, Guus Berkhout stelt dat als Clintel tastbare resultaten wil boeken in de samenleving, Clintel ook kennis moet hebben van hoe de politieke wereld in elkaar zit. Immers, uiteindelijk gaat het erom dat het klimaatbeleid in Den Haag en Brussel gebaseerd moet zijn op valide theoretische modellen.

Hieronder de samenvatting van Berkhouts nieuwe boek over de Nederlandse politiek: Een masterplan voor de toekomst van Nederland. Het boek is te verkrijgen in onze webshop, als hardcover en als e-book.

De recente Algemene Politieke Beschouwingen laten nog eens zien dat Nederland snakt naar een beter landsbestuur. In de sloteditie van zijn boek over de toekomst van Nederland maakt professor Guus Berkhout duidelijk dat de grondslagen en organisatiestructuur van onze huidige democratische rechtsstaat dateren uit de tijd van Thorbecke (1848). Sindsdien is de samenleving spectaculair veranderd, maar ons landsbestuur stond vrijwel stil.

De politiek probeert tekortkomingen op te lossen door noodverbanden aan te leggen en pleisters te plakken (Thorbecke 1.X). Falende theoretische modellen zijn daar onderdeel van. Berkhout toont de lezer met vele alledaagse voorbeelden een verbijsterende politieke wereld. Hij draait er niet omheen: “Te weinig verstand van zaken en te veel partij-ideologische hobby’s zorgen er al kabinettenlang voor dat we in ons land jaarlijks honderden miljarden euro’s verspillen aan bestuurlijke verkokering, bureaucratische regelbrij en sociale fraude. In alle internationale lijstjes kachelt Nederland achteruit. Onze democratische rechtsstaat is niet meer van deze tijd!”

Een voorbeeld

Onze huidige verzorgingsstaat bestaat énerzijds uit een gigantisch ingewikkelde ‘wirwar aan premies en belastingen’ en ánderzijds uit een zo mogelijk nog ingewikkelder ‘wirwar aan uitkeringen en toeslagen’. Voortzetting van dit absurde rondpompcircus is organisatorisch en financieel onhoudbaar!

Berkhouts Masterplan geeft aan hoe onze nieuwe democratische rechtsstaat (Thorbecke 2.0) er moet uitzien. Zijn plan is verrassend tastbaar en gebaseerd op vijf baanbrekende voorstellen:

• Rondpompcircus wordt in zijn geheel geliquideerd

Daarmee gaan we in onze verzorgingsstaat van een bizarre ingewikkeldheid naar een verbluffende eenvoud. Het levert ruim €200 miljard aan besparingen op.

• Bestaanszekerheid wordt gegarandeerd

Met de gigantische besparingen in (1) kan het brede startinkomen (bsi) worden gefinancierd. Dat gebeurt transparant via een bsi-fonds. Bestaanszekerheid verwezenlijken via het bsi kent nauwelijks uitvoeringskosten en nul sociale fraude.

• Werken gaat lonen, productiviteit gaat omhoog

Lasten voor werkgevers én werknemers gaan omlaag. Verschil tussen startinkomen en minimumloon krijgt een sturende rol. Belasting box 1 (inkomen uit werk) en belasting box 3 (inkomen uit vermogenswinst) worden supersimpel.

• Eerste Kamer wordt vervangen door de Raad van Verlatinghe

De Eerste Kamer frustreert al kabinettenlang het democratische proces en wordt vervangen door de ‘Raad van Verlatinghe’. Deze nieuwe Raad gaat het kabinet adviseren over welke verdragen en wetten sterk verouderd zijn om vervolgens geactualiseerd of afgevoerd te worden.

• Nederland wordt een soeverein lidstaat van de EU

Essentieel onderdeel van modern landsbestuur is het subsidiariteitsbeginsel: “Lokaal wat kan, centraal wat moet.” Veel te veel wordt geregeld op een te hoog bestuurlijk niveau, waardoor de afstand tussen burger en bestuurder te groot wordt en maatwerk onmogelijk is. In de EU moet subsidiariteit het nieuwe normaal worden.

De grote blunder in Thorbecke 1.X is dat als een persoon gaat werken hij/zij gekort wordt op zijn/haar uitkeringen. Mede door de wijze waarop dat gebeurt, komt die persoon in grote financiële onzekerheid. Het huidige sociale stelsel is een staatsfuik waarin slachtoffers sterk ontmoedigd worden om er uit te komen.

Thorbecke 2.0

Hoe anders is dat in Thorbecke 2.0. Daar gaat werken altijd lonen! Immers, het startinkomen wordt nooit en te nimmer gekort: (1) niet bij (meer) werken, maar ook niet (2) bij samenwonen, (3) niet bij (lang) ziek worden, (4) niet bij pensionering, enz. Omdat het brede startinkomen (bsi) geldt vanaf 18 jaar tot overlijden (of tot emigratie) kan de AOW vervallen en is de discussie over de AOW-leeftijd daarbij irrelevant geworden.

Berkhout laat ook zien dat we met zijn voorstellen (4) en (5) op een verantwoorde manier de onbeschrijfelijke asielchaos pijlsnel kunnen oplossen. En hoe we met meer verstand van zaken ons onzinnige klimaatbeleid kunnen omzetten in een effectief adaptatiebeleid. En hoe we ons onbetrouwbare wiebelstroomnet kunnen vervangen door een betaalbaar energiesysteem met gegarandeerde leveringszekerheid. En hoe we ons onzinnige stikstofbeleid kunnen omzetten in een effectief natuur-en milieubeleid (van Natura 2000- naar Cultura 2000-gebieden). Nederland snakt ernaar!

Tot slot, het Masterplan van Berkhout zorgt er ook voor dat het opleidingsniveau voor jongeren met sprongen omhoog zal gaan door in een nieuwe woke-vrije onderwijssector talentontwikkeling de hoogste prioriteit te geven. Voor senioren die na (vroeg)pensioen nog in hun eigen tempo willen blijven meedoen, wordt de rode loper uitgelegd (‘senior zzp’ers’).

Oproep aan bestuurders

Berkhout eindigt zijn boek met een oproep aan ’s lands bestuurders:

“Beste politici, werkgevers en werknemers, stop waar u mee bezig bent. De keuze is niet links en niet rechts, maar doelmatig en rechtvaardig. De burger wil oplossingen zien, niet morgen maar vandaag!

Ik adviseer u om in de geest van Thorbecke 2.0 het heft in handen te nemen. Ga bij elkaar zitten om Nederland met spoed te helpen aan een eigentijds stelsel van zorg en zekerheid (het sociale bestanddeel), een dynamische arbeidsmarkt (het economische bestanddeel) en een hoge gemeenschapszin (het culturele bestanddeel). Dat is in deze onzekere tijd hard nodig. Het Masterplan met concrete oplossingen ligt op u te wachten.”