Het verhaal van de ijsbeer: wat wetenschappers al wisten voordat Frozen Planet werd uitgezonden
In 2011 werd BBC-kijkers verteld dat ijsberen in de Barentszzee verhongerden door de afname van zee-ijs door klimaatverandering. Later wetenschappelijk bewijs toont echter aan dat deze voorstelling van zaken niet overeenkwam met de gegevens die op dat moment al beschikbaar waren.
Bron: Shutterstock
Susan J. Crockford
Datum: 9 februari, 2026
In de aflevering over klimaatverandering van zijn BBC-serie Frozen Planet uit 2011, getiteld ‘On Thin Ice’, vertelde Sir David Attenborough de kijkers dat moederijsberen en hun welpen in het Noordpoolgebied verhongerden omdat klimaatverandering het zee-ijs deed smelten. Dit terwijl hij zelf naast een dikke, gezonde vrouwtjesijsbeer uit de Barentszzee zat.
Ik vraag me af hoe Sir David Attenborough zich nu voelt? Heeft iemand hem verteld dat Noorse biologen eindelijk hebben toegegeven dat de ijsberen in de Barentszzee in 2010, toen ze hielpen bij het filmen van zijn BBC-documentaire, eigenlijk dik en gezond waren? Of wist Attenborough toen al dat deze populatie ijsberen ondanks het grote verlies aan zee-ijs floreerde, maar liet hij zijn kijkers iets anders denken?
Attenborough maakte in 2010 een expeditie naar Spitsbergen (in het westen van de Barentszzee, waarschijnlijk in het voorjaar), waar hij op een gegeven moment naast een verdoofde dikke beer zit, terwijl hij spreekt over uitgehongerde ijsberen en dalende populatie-aantallen door de afname van zee-ijs. Die scène werd gefilmd in hetzelfde gebied waarvan onderzoekers onlangs hebben aangetoond dat de beren in 2005 in veel betere conditie waren dan in 1995, ondanks het feit dat het lokale zee-ijs drastisch was afgenomen (Aars et al. 2026).
De beren werden ook gemeten, dus de biologen moeten hebben geweten dat de beren in 2010 niet stierven van de honger, maar het zelfs beter deden dan in 1995 – ondanks het feit dat het zee-ijs aanzienlijk was afgenomen.
Hieronder staat een grafiek van de Noorse monitoring-website die elk jaar gegevens over de ijsberen op Spitsbergen publiceert. Deze grafiek toont de lichamelijke conditie van volwassen mannetjes tot 2025 – zeven jaar na de einddatum van het onderzoek van Aars uit 2026.
Bron: polarbearscience.com
De onderstaande uitspraak over de populatietrend versus zee-ijs is afkomstig van dezelfde site:
“Door het ontbreken van eerdere schattingen van goede kwaliteit is het onmogelijk om iets met zekerheid te zeggen over historische trends, maar verschillende soorten gegevens wijzen erop dat de subpopulatie na de bescherming ervan en tot in de jaren tachtig snel is gegroeid. Op basis van demografische gegevens wordt verondersteld dat de subpopulatie ook tot aan de eeuwwisseling is gegroeid. Hoewel het zee-ijs rond Spitsbergen de afgelopen jaren aanzienlijk is afgenomen en deze afname naar verwachting de komende decennia zal doorzetten, ligt de omvang van de subpopulatie mogelijk nog steeds onder de draagkracht. Het is daarom mogelijk dat de subpopulatie momenteel nog steeds groeit, of in ieder geval stabiel is, ook al is de beschikbaarheid van habitat gedurende een groot deel van het jaar afgenomen.”
Het lijkt mij dat deze onderzoekers in 2010, toen zij Attenborough hielpen bij het maken van zijn BBC-documentaire, al over de gegevens beschikten die vaststelden dat de afname van zee-ijs geen oorzaak was van de afname van de populatie in de Barentszzee, omdat vrouwelijke beren niet verhongerden (Lippold et al. 2019).
In de onderstaande figuur toont het laatste paneel (BCI) de lichaamsconditie (d.w.z. ‘vetheid’) van vrouwtjes in de loop van de tijd, van 1997 tot 2017. Hoewel de bescheiden toename in lichaamsconditie in 2010 misschien niet zo duidelijk zichtbaar was als een paar jaar later, was er zeker geen sprake van een afname.
Dikke beren betekenen dat de populatie gezond is en floreert, en niet worstelt om te overleven.
Ik stel twee opties voor: ofwel hebben Noorse onderzoekers tegen Attenborough gelogen over de toestand van de beren in de Barentszzee, ofwel zijn ze meegegaan in zijn leugen dat deze beren net als “de meeste beren” in het Noordpoolgebied aan het verhongeren waren. Dit omdat ze allemaal geloofden in het verhaal dat de afname van zee-ijs door antropogene klimaatverandering uiteindelijk zou leiden tot het bijna uitsterven van de ijsberen (Crockford 2019).
Ik denk dat we dit niet te weten zullen komen, tenzij iemand het hem vraagt.
Ik heb natuurlijk al eerder geschreven over het Arctic Betrayal van Attenboroughs, dat in 2019 een schandalig niveau bereikte, toen hij de wereld ten onrechte vertelde dat Russische walrussen zich van hoge kliffen hadden gestort vanwege klimaatverandering – terwijl het in werkelijkheid was omdat ze werden achtervolgd door beren. Er is een video over (zie hieronder) en ook een boek (Fallen Icon: Sir David Attenborough and the Walrus Deception).
Video over Attenboroughs Arctic Betrayal:
Referenties:
Aars, J., Ieno, E.N., Andersen, M. et al. 2026. Body condition among Svalbard Polar bears Ursus maritimus during a period of rapid loss of sea ice. Scientific Reports 16, 2182. https://doi.org/10.1038/s41598-025-33227-9 Open access.
Crockford, S.J. 2019. The Polar Bear Catastrophe That Never Happened. Global Warming Policy Foundation, London. Beschikbaar in paperback en ebook-formats.
Crockford, S.J. 2022. Sir David Attenborough and the Walrus Deception. Amazon KDP, Victoria.
Lippold, A., Bourgeon, S., Aars, J., et al. 2019. Temporal trends of persistent organic pollutants in Barents Sea polar bears (Ursus maritimus) in relation to changes in feeding habits and body condition. Environmental Science and Technology 53(2):984-995. https://doi.org/10.1021/acs.est.8b05416
meer nieuws
Klimaatideologie versus vrijheid: de les van Havel, Klaus en Carney
In dit opiniestuk onderzoekt Michelle Stirling de spanning tussen klimaatbeleid en vrijheid, aan de hand van de tegengestelde posities van Mark Carney en Donald Trump, en de ideeën van Václav Havel en Václav Klaus.
Verdwenen hittegolven terug: KNMI en media faalden jarenlang
Het KNMI publiceerde deze week nieuwe temperatuurcorrecties voor De Bilt. Het gaat om correcties van oude metingen van voor 1950. Door eerdere correcties waren veel tropische dagen en hittegolven in die periode uit de boeken geschrapt. Een groep critici, waaronder Marcel Crok, hebben de correcties jarenlang inhoudelijk bekritiseerd. Zij krijgen nu gelijk. Crok blikt in dit artikel terug op deze lange battle en op de rol die het KNMI en de media speelden.
De energietransitie blijkt statistisch mooier dan ze is
In dit artikel toont energie-expert Samuel Furfari aan waarom de energietransitie statistisch mooier wordt voorgesteld dan ze is. Recente veranderingen in de primaire energiestatistieken maken duidelijk dat de bijdrage van hernieuwbare energie jarenlang structureel werd overschat in veelgebruikte internationale data. Deze methodologische verschuiving verandert fundamenteel hoe de energietransitie wordt begrepen, gecommuniceerd en politiek geïnterpreteerd.
