Al jaren wordt steenkool behandeld als een relikwie… een vies woord, iets waarvan ons werd verteld dat het stilletjes zou verdwijnen tijdens de “energietransitie”.

Maar toch… het wereldwijde steenkoolverbruik is zeker niet gedaald, integendeel, het is alleen maar gestegen van ongeveer 6 miljard ton in 2008 (toen ik mijn eerste boek over steenkool schreef, “The Renaissance of Steam Coal”) tot ongeveer 9 miljard ton vandaag. Om nog maar te zwijgen van de handel over zee, die bijna verdubbeld is! De vraag is dus niet of steenkool aan het verdwijnen is zoals ons werd verteld, maar of we deze ‘nuttige zwarte steen’ überhaupt wel goed begrepen hebben.

Onze materiële wereld draait op iets wat we vermijden…

We denken graag dat we in een “schone” digitale wereld leven met al onze apparaten, apps, AI en cloudopslag, maar onze fysieke wereld is niet veranderd en moet ook in deze vergelijking worden meegenomen.

Staal, cement, metalen, meststoffen… zoveel elementen die nodig zijn om ons moderne leven daadwerkelijk op te bouwen. Dat leven is nog steeds sterk afhankelijk, direct of indirect, van steenkool.

Wist je dat ongeveer een derde van alle steenkool niet voor elektriciteit wordt gebruikt, maar voor de industrie? Als je de elektriciteit voor industriële doeleinden meerekent, wordt zelfs meer dan de helft van alle steenkool wereldwijd verbruikt door industrieën die onze dagelijkse voorzieningen draaiende houden:

• staalproductie,
• cementproductie,
• chemicaliën en meststoffen,
• industriële warmte op hoge temperatuur (ook gebruikt om silicium te maken voor die zeer populaire zonnepanelen), en zo gaat het maar door.

Haal steenkool uit dat systeem en je verliest niet alleen stroom, maar ook het vermogen om onze fysieke omgeving te bouwen en te verbeteren.

De verrassende realiteit over elektriciteit is dat steenkool nog steeds meer dan een derde van de wereldwijde elektriciteit produceert… niet omdat steenkool de trendy keuze is, maar omdat het werkt, het is “democratisch” en zo ontzettend goedkoop!

Laten we eens kijken waarom ik dit zeg:

• kolencentrales zijn niet afhankelijk van het weer. Ze stoppen niet als de wind niet waait of de zon niet schijnt
• kolen lopen geen risico op ontploffing, je kunt maanden aan brandstofvoorraad in je achtertuin hebben liggen, er zijn geen complexe opslag- en hulpsystemen nodig en het is overvloedig beschikbaar zonder dat een regio het aanbod monopoliseert
• kolencentrales staan stil en betrouwbaar hun werk te doen, tegen lage kosten, uur na uur, jaar na jaar, decennium na decennium
• en een moderne kolencentrale kan minder deeltjes uitstoten dan een druk kruispunt!

Dit is ook de reden waarom, wanneer energiesystemen onder druk staan, steenkool steeds weer opduikt, zelfs in landen die beweren er vanaf te zijn gestapt.

De omvang van steenkool

Elk jaar wint de mensheid ongeveer 110 miljard ton grondstoffen uit de aarde en steenkool alleen al is goed voor ongeveer 9 miljard ton daarvan.

Bijna de helft van de wereldwijde scheepvaartactiviteit bestaat uit het vervoeren van energie in de vorm van olie, gas en steenkool van de ene plaats naar de andere. Steenkool is geen nichebrandstof… het is een van de grootste bewegende delen van de wereldeconomie, met 1,5 miljard ton die elk jaar wordt verscheept.

Nu vermoed ik dat je het argument “we kunnen niet voor altijd steenkool delven” hebt gehoord en ja, dat klopt, maar we raken niet snel zonder steenkool! Nog lang niet!

Afhankelijk van hoe je het meet, beschikt de wereld over:

• meer dan 100 jaar aan bewezen reserves en
• duizenden jaren aan totale bronnen waarvan we nu al op de hoogte zijn, 20-30 keer meer dan voor gas, olie of uranium

steenkool is ook geografisch wijdverspreid, wat betekent dat het niet gemakkelijk te controleren, te verstoren of “uit te schakelen” is. Vanuit het perspectief van energiezekerheid is dat belangrijk… heel belangrijk!