Centrale banken zetten nog sterker in op klimaatregelgeving

Bron: Shutterstock

Tilak Doshi
Datum: 12 augustus 2026

Terwijl bosbranden delen van Zuid-Europa bleven verwoesten, waarschuwde Frank Elderson van de directie van de Europese Centrale Bank in de Guardian dat de ‘klimaat- en natuurcrises’ nu een directe bedreiging vormen voor de ‘fundamentele financiële stabiliteit’ en zelfs voor de ‘fundamentele prijsstabiliteit’. De vernietiging van ecosystem services, zo benadrukte hij, is geen ‘flower-power- of boomknuffel-aangelegenheid’, maar ‘fundamentele economie’. De ECB, zo voegde hij eraan toe, verscherpt nu al haar toezicht op de blootstelling van banken aan natuur-gerelateerde risico’s, en later dit jaar volgt een verdere analyse.

Dit is hetzelfde instituut dat, slechts tien dagen eerder, stilletjes haar ‘klimaatfactor’ in het ‘eurosysteem-kredietkader’ had uitgebreid tot leningen aan niet-financiële ondernemingen. Vanaf ten vroegste eind 2027 zullen leningen aan bedrijven die worden geacht bloot te staan aan ‘transitieschokken’ door klimaatverandering, worden onderworpen aan een extra haircut (onderpandkorting, red.) van maximaal 5%. Het besluit van juli en de retoriek van Elderson in augustus sluiten naadloos op elkaar aan: de ECB blijft het klimaatbeleid (en nu ook het natuurbeleid) als wapen inzetten, zelfs nu de empirische-, politieke- en marktfundamenten onder het alarmistische kamp ingrijpend verschuiven.

Van bosbranden tot haircut op onderpand

Zoals Green Central Banking meldde, zal de klimaatfactor — die al sinds medio 2025 wordt toegepast op bedrijfsobligaties van niet-financiële ondernemingen — nu worden uitgebreid naar kredietvorderingen, waarmee de reikwijdte van deze maatregel aanzienlijk wordt vergroot.

De ECB presenteert dit als louter risicobeheer tegen schokken door beleidswijzigingen, technologie, consumentengedrag, rechtszaken of macro-economische aanpassingen. In werkelijkheid is het groen industriebeleid onder een andere naam: het systematisch verhogen van de kapitaalkosten voor koolstof-intensieve activiteiten onder het mom van het beschermen van de balans van de Centrale Bank.

De Bank of England heeft gelijke tred gehouden. In juni sloot zij obligaties van steenkoolmijnbedrijven uit van in aanmerking komende activa en kondigde zij extra haircuts aan voor sectoren die blootstaan aan de transitie naar ‘net zero’. Beide instellingen beweren dat zij alleen maar financiële risico’s aanpakken, en geen kapitaal sturen. Maar wanneer een centrale bank omstreden klimaatscenario’s verwerkt in de waardering van de activa die banken als onderpand moeten verstrekken voor liquiditeit, houdt zij op een neutrale kredietverstrekker te zijn en wordt zij een agent van het klimaat-industriecomplex. Het legt ook hogere nalevingskosten op aan een particuliere sector die in de meeste westerse landen al gebukt gaat onder hoge regelgevingskosten.

De centrale bank als klimaathandhaver

Ik heb uitvoerig geschreven (hier en hier) over de fatale combinatie van incompetentie en overmoed die ontstaat wanneer centrale banken ESG-doelen omarmen. Mark Carney, de veelgeprezen ‘rockster-bankier’, was een toonbeeld van deze trend toen hij hoofd was van de Bank of England en later als speciaal gezant van de VN. Hij drong er bij centrale banken op aan om ESG-waakhonden te worden, waarbij hij zich beriep op Adam Smiths Theory of Moral Sentiments om het opleggen van (zijn) morele opvattingen aan de kapitaalmarkten te rechtvaardigen. Het Network for Greening the Financial System (NGFS), de Glasgow Financial Alliance for Net Zero (GFANZ) en de Net Zero Banking Alliance (NZBA) zijn allemaal voortgekomen uit deze mentaliteit en Carney’s inspanningen. Instellingen waarvan het beperkte mandaat bestaat uit prijs- en wisselkoersstabiliteit via rentetarieven en liquiditeit, werden nu ingezet voor de redding van de planeet.

De grond verschuift, maar het geloof blijft bestaan

De kloof is groot. Hoewel het NGFS nog steeds actief is, is het ernstig verzwakt. De Amerikaanse Federal Reserve, de FDIC (Federal Deposit Insurance Corporation), het OCC (Office of the Comptroller of the Currency), het ministerie van Financiën en de FHFA (Federal Housing Finance Agency) hebben zich allemaal begin tot midden 2025 teruggetrokken. GFANZ is nu sterk verwaterd en geherstructureerd, maar niet volledig ingestort. In januari 2025 stapte de organisatie af van het eisen van ‘Net Zero’-toezeggingen via sector-allianties, stelde zij deelname breder open en richtte zij zich opnieuw op het mobiliseren van kapitaal, met name in opkomende markten. NZBA is volledig ingestort. Na een massale uittocht van grote Amerikaanse, Canadese, Europese en andere banken, stemden de overgebleven leden in oktober 2025 voor beëindiging van de activiteiten.

Terwijl de ECB juist nog een tandje bijzet, krimpt het ESG-complex in de particuliere sector dat het intellectuele en financiële raamwerk (‘groene financiering’) vormde. Wereldwijde duurzame fondsen noteerden in 2025 ongeveer 84 miljard dollar aan netto-uitstroom (het eerste jaar met uitstroom sinds Morningstar systematisch gegevens bijhoudt). Amerikaanse duurzame fondsen kenden voor het derde jaar op rij een uitstroom. Uit recentere gegevens van het Investment Company Institute blijkt dat fondsen die volgens ESG-criteria beleggen, alleen al in juni 2026 een netto-uitstroom van 1,45 miljard dollar noteerden.

Het ESG-label is in grote delen van de Amerikaanse markt politiek giftig geworden; er worden meer fondsen gesloten dan er worden gelanceerd; het vermogen onder deze expliciete vlag stagneert of daalt als gevolg van toezicht door de regelgevende instanties en ondermaatse prestaties ten opzichte van conventionele concurrenten. Wat ooit werd aangeprezen als de onvermijdelijke opmars van ‘stakeholder-kapitalisme‘ is kwetsbaar gebleken voor hogere rentetarieven, de realiteit op energiegebied en politieke tegenstand in de ‘rode staten’ van de VS. Misschien wel het meest cruciaal is de vrees dat ESG-fondsbeheerders mogelijk worden geconfronteerd met juridische vervolging wegens schending van hun plichten jegens begunstigden.

RCP8.5

Deze terugtrekking uit de particuliere markt valt samen met een bredere verschuiving binnen het kamp van de klimaatalarmisten — verschuivingen die de ECB, Brussel en hun groene bondgenoten vastbesloten lijken te negeren. In april 2026 heeft de internationale commissie die verantwoordelijk is voor de scenario’s die ten grondslag liggen aan het Zevende Rapport van het IPCC, de meest ambitieuze trajecten, waaronder RCP8.5 en de bijbehorende SSP-equivalenten, formeel geschrapt. Roger Pielke Jr. en anderen hadden al jaren vastgelegd dat RCP8.5 — dat door activisten, de media en zelfs in sommige stresstests van centrale banken lange tijd werd behandeld als ‘business as usual’ — uitging van onwaarschijnlijke aannames over steenkoolverbruik, bevolkingsgroei en technologische stagnatie.

De scenario-ontwikkelaars van het IPCC zelf hebben het nu bestempeld als ‘onwaarschijnlijk’. De extreme opwarmingstrajecten die biljoenen aan groene uitgaven, strenge regelgeving en de gehele architectuur van de Europese Green Deal rechtvaardigden, zijn stilletjes teruggedraaid. De apocalyps is afgeblazen; wat overblijft is een veel minder alarmerende reeks uitkomsten die geenszins de economische zelfbeschadiging rechtvaardigt die momenteel aan de Europese industrie en huishoudens wordt toegebracht.

Tegelijkertijd heeft de tweede regering-Trump op meerdere fronten een tegenoffensief gelanceerd tegen de globalistische klimaatagenda. Minister van Financiën Scott Bessent is bijzonder effectief geweest in het in toom houden van de Wereldbank en het IMF. Hij heeft openlijk kritiek geuit op hun mission creep naar klimaat-, gender- en sociale kwesties, en erop aangedrongen dat zij terugkeren naar hun kernopdrachten van armoedebestrijding, economische groei en financiële stabiliteit.

Onder aanhoudende Amerikaanse druk als grootste aandeelhouder heeft de Wereldbank officieel afstand gedaan van haar doelstelling om 45% van de leningen aan klimaatgerelateerde projecten te besteden. De instelling wordt onder druk gezet om betaalbare, betrouwbare energie te financieren — inclusief fossiele brandstoffen — in plaats van willekeurige groene quota na te jagen die de besluitvorming verstoren en middelen onttrekken aan gezondheidszorg, onderwijs en basisinfrastructuur in ontwikkelingslanden. Het IMF integreert zijn ‘klimaat’- en ‘gender’-afdelingen in meer conventionele macro-financiële werkzaamheden.

Dit zijn geen onbeduidende bureaucratische aanpassingen; ze laten een beslissende afwijzing zien van het idee dat multilaterale ontwikkelingsfinanciering bestaat om de westerse ‘netto-nul’-orthodoxie aan het Zuiden op te leggen.

Wetten van de natuurkunde en de economie

Ondanks deze ingrijpende verschuivingen — de wetenschappelijke terugtocht van de extreme scenario’s, de politieke afwijzing in de Verenigde Staten, de vlucht van particulier kapitaal weg van ESG-branding en het groeiende bewijs van economische schade door decarbonisatie — zet de ECB door. De ECB onder leiding van Christine Lagarde blijft, net als de Bank of England, het ‘klimaattransitierisico’ behandelen als een natuurkracht die defensieve, preventieve financiële ingrepen door de expertklasse vereist. Maar het fenomeen is juist grotendeels door het beleid veroorzaakt en gecreëerd door de deskundigenklasse zelf.

‘Transitierisico’ is geen fysieke of technologische onvermijdelijkheid, ondanks de apocalyptische voorspellingen van Al Gore twintig jaar geleden. Het is het risico dat wordt gecreëerd door overheden die dreigen activa te laten stranden door regelgeving, koolstofbeprijzing en subsidieregelingen die zijn gebaseerd op de inmiddels achterhaalde scenario’s van het IPCC. Centrale banken die deze dreigingen versterken door onderpandkortingen, beheren geen risico — ze creëren het juist.

De diepere pathologie is institutioneel van aard. Zodra centrale banken accepteren dat hun taakomschrijving het sturen van de energiemix en het waarderen van ‘ecosystem services’ omvat, is er geen samenhangend begrenzingsprincipe meer. Natuur-gerelateerde risico’s, biodiversiteit, sociale rechtvaardigheid en wat de volgende progressieve prioriteit ook moge zijn, kunnen allemaal worden geframed als ‘financiële risico’s’ die toezichtmaatregelen vereisen. Prijs- en valutastabiliteit worden ondergeschikt; de democratische verantwoording verwatert. Centrale banken worden de financiële handhavers van de groene agenda.

Europese huishoudens worden nu al geconfronteerd met de gevolgen van hoge energiekosten, de druk van de-industrialisering en het concurrentienadeel ten opzichte van de Verenigde Staten en Azië, waar energie (in overvloed) wel een strategische prioriteit blijft. Door klimaat- (en ‘natuur’-)factoren dieper in het onderpandkader te verankeren, zullen die trends worden versterkt doordat de kapitaalkosten stijgen voor juist die sectoren die het continent nog steeds van energie voorzien.

Veerkracht

Het klimaat-industrieel complex vertoont een opmerkelijke veerkracht. Vijftig jaar mislukte klimaatvoorspellingen doen er niet toe. Het overleeft het falen van opeenvolgende COP’s om zinvolle emissiereducties in de ontwikkelingslanden te realiseren. Het overleeft de economische kosten van het Europese groene experiment, zelfs nu deze ondraaglijk worden voor het gemiddelde huishouden. En het lijkt de stille begrafenis van zijn favoriete, door de VN gezegende extreme scenario’s en de Trumpiaanse revolutie in de energiesector te overleven. Maar kapitaal is mobiel, kiezers zijn onrustig, en de fysieke en economische realiteit — de behoefte aan fossiele brandstoffen, de parasitaire variabele aard van hernieuwbare energiebronnen, de enorme materiaalintensiteit en kosten van het ‘energietransitie’-programma — buigt niet voor institutioneel gezag, zelfs niet als centrale banken het voortouw nemen.

Deze laatste manoeuvre van de ECB, en de bijbehorende retoriek van Elderson, komen neer op een achterhoedegevecht van een groene priesterorde die voelt dat de grond onder haar voeten verschuift, maar zich er niet toe kan brengen het geloof op te geven. Centrale banken moeten worden teruggebracht naar hun correcte, en beperkte, mandaten – lage inflatie, inwisselbaarheid van valuta en financiële omstandigheden die bijdragen aan lage rentetarieven die ondernemerschap en economische groei ondersteunen.

Dit artikel is overgenomen van Tilak’s Substack. Het werd oorspronkelijk gepubliceerd door de Daily Sceptic op 8 augustus 2026.

Wat u zojuist heeft gelezen, kon worden gepubliceerd dankzij onze donateurs.

Clintel publiceert dagelijks artikelen over klimaat, energie en wetenschap. Daarnaast vertalen wij internationale analyses in meerdere talen, maken wij video’s, publiceren wij rapporten en organiseren wij bijeenkomsten en lezingen.

Wij ontvangen geen overheidssubsidies en zijn volledig afhankelijk van de steun van onze donateurs. Dankzij uw bijdrage kunnen wij onafhankelijk onderzoek en een open debat over klimaat en energie blijven bevorderen.

Steunt u ons werk? Kies wat bij u past:

• Word Vriend van Clintel – vanaf €100 per jaar
• Word Trouwe Vriend van Clintel – via een fiscaal aantrekkelijke periodieke gift
• Doe een eenmalige donatie – iedere bijdrage helpt

Hartelijk dank voor uw steun.