Groene beloftes partijen peperduur wensdenken
Het miljarden kostende klimaatbeleid van Nederland zal binnen afzienbare tijd imploderen omdat het totaal niet leidt tot minder fossiel energieverbruik en CO₂-uitstoot in de wereld, voorziet Maarten van Andel. Hij analyseerde het klimaatbeleid van alle partijen in de Kamer en stuitte vooral op ‘energieblindheid en wensplaatjes’.
Maarten van Andel
Clintel Foundation
Datum: 8 oktober 2025
Zonder energie zouden onze huizen, steden, bedrijven, auto’s, treinen en computers doods en stil zijn. Al die energie lijkt er vanzelfsprekend te zijn, maar we hebben geen idee hoe ontzagwekkend veel we ervan verbruiken. Dit fenomeen wordt energieblindheid genoemd. Dat is geen aandoening of verwijt, elk mens is ermee behept. Energie is niet tastbaar en heeft vele verschijningsvormen zoals licht, warmte, geluid, snelheid, luchtdruk, hoogte, elektriciteit en radiogolven.
U en ik kunnen niet waarnemen hoeveel energie daarmee gemoeid is. Als we dat intuïtief proberen in te schatten gaan we de mist in. Alleen nauwgezette natuurkundige berekeningen kunnen onthullen hoe kolencentrales, kerncentrales, windmolens en zonnepanelen zich verhouden tot elkaar en tot ons onvoorstelbaar grote energieverbruik.
Onderschat
De omvang van de energietransitie wordt enorm onderschat. We hebben in de loop van de geschiedenis dertig landarbeiders vervangen door één paard, en vervolgens tien paarden door één tractor. Eén tractor verricht dus evenveel arbeid als 300 landarbeiders. Die verhouding is kenmerkend voor ons hele moderne leven. De fysieke arbeid die ons eigen lichaam dagelijks kan verrichten is minder dan een procent van ons totale dagelijkse energieverbruik.
Duizenden politici en miljoenen burgers hoeven geen energie-experts te worden om het euvel van onderschatting te verhelpen. We zouden ons wel veel bewuster kunnen worden van onze energieblindheid. Bewuste onwetendheid zet aan tot bescheidenheid en realisme, en geeft ruimte om analyses en adviezen van duizenden kritische natuurwetenschappers in de hele wereld serieuzer te nemen. Dat zou de huidige energietransitie veel effectiever en goedkoper maken. Het geeft ook inzicht hoe we ons werkelijk gigantische energieverbruik kunnen halveren zonder welzijn en comfort in te leveren.
Wensplaatjes
Voor mijn boek de Nieuwe Kies Wijzer Klimaat heb ik het klimaatbeleid van alle vijftien politieke partijen in de Tweede Kamer geëvalueerd. Sommige partijen blijken meer dan andere aan onbewuste energieblindheid te lijden, en onmogelijke wensplaatjes te beloven die technisch en natuurkundig helemaal niet kunnen. Dat lijkt dan groen en duurzaam, maar kost in de praktijk alleen maar veel geld zonder dat mens en natuur daar beter van worden.
Een natuurwetenschappelijke analyse van alle partijprogramma’s leert dat zichzelf links noemende partijen niet groener zijn dan andere partijen, en zeker niet het meest duurzame klimaatbeleid kunnen claimen. Veel politieke partijen spiegelen ons klimaatdoelen voor die lezen alsof appels in 2035 omhoog gaan vallen. Daar kun je heel veel geld en moeite in steken, maar het gaat niet gebeuren omdat de natuurwetten dat niet toestaan. Evenzo kunnen we niet in 2035 met z’n allen elektrisch gaan rijden en onze huizen aardgasloos verwarmen op CO2-vrije stroom.
Luchtspiegelingen
Elke natuurkundestudent kan uitrekenen dat dat onmogelijk is, maar toch durven veel politieke partijen ons dergelijke onbereikbare luchtspiegelingen te beloven. Eerdere luchtspiegelingen in de afgelopen tien jaar verdwenen zodra we dichterbij kwamen, zoals klimaatneutrale biomassa en goedkope stroom. Ik voorzie een implosie van het huidige miljarden kostende klimaatbeleid, omdat het totaal niet leidt tot minder fossiel energieverbruik en CO2-uitstoot in de wereld. Integendeel, die blijven jaar op jaar stijgen, tien maal zo snel als ze in Europa afnemen. Het is hoog tijd dat politiek en samenleving deze falende energietransitie grondig gaan herzien.
Deze opinie van Maarten van Andel verscheen eerder in De Telegraaf.
Lees hier onze recensie van de Nieuwe Kies Wijzer Klimaat.
meer nieuws
De energietransitie blijkt statistisch mooier dan ze is
In dit artikel toont energie-expert Samuel Furfari aan waarom de energietransitie statistisch mooier wordt voorgesteld dan ze is. Recente veranderingen in de primaire energiestatistieken maken duidelijk dat de bijdrage van hernieuwbare energie jarenlang structureel werd overschat in veelgebruikte internationale data. Deze methodologische verschuiving verandert fundamenteel hoe de energietransitie wordt begrepen, gecommuniceerd en politiek geïnterpreteerd.
Historische draai van het KNMI
Na een lange strijd van zeven jaar hebben vier critici van Clintel gelijk gekregen van het KNMI. Er waren door het KNMI inderdaad teveel tropische dagen en hittegolven in de periode 1901-1950 weg-gecorrigeerd, zoals Clintel in diverse publicaties heeft beschreven. Zeven 'verdwenen' hittegolven zijn weer terug in de boeken en 1947 is met vier hittegolven weer het jaar met de meeste hittegolven.
Van wetenschap naar sciëntisme: de crisis van de moderne wetenschap
In dit essay over de crisis van de moderne wetenschap betoogt Apostolos Efthymiadis dat de hedendaagse wetenschappelijke cultuur is afgedreven van haar filosofische fundamenten en steeds meer is gaan steunen op dogmatisch denken en autoriteit. Vanuit de epistemologie van Aristoteles bekritiseert hij sciëntisme — het idee dat wetenschap tot onbetwistbaar gezag wordt verheven en wordt ingezet om politieke en maatschappelijke beslissingen af te rechtvaardigen —, politisering en consensusdenken, en pleit hij voor herstel van intellectuele scherpte en wetenschappelijke bescheidenheid.
