Guus Berkhout: “Energiebeleid van overheid moet fundamenteel anders”

Zoals ik u al eerder liet weten, heeft de afsluiting van de Straat van Hormuz gezorgd voor 20% minder toevoer van olie en gas. Hoewel deze verstoring nog relatief bescheiden is, heeft het bij ons wél een grote energiecrisis veroorzaakt. Deze crisis laat zonneklaar zien hoe stompzinnig het van de overheid is geweest om fossiele brandstoffen in de ban te doen. Wist u dat wind en zon nog steeds marginaal bijdragen aan de mondiale energievoorziening? Na er duizenden miljarden in te hebben gepompt, wordt slechts 6% van de mondiale energiemix door wind en zon geleverd. In Nederland is dat maar weinig beter. Wind en zon zijn gewoon de verkeerde keuzen! Waarde politici, waarom gaan jullie er dan toch mee door?

Gebruik van EROI

In de professionele energiewereld is het standaard om het begrip ‘Energy Return on Investment (EROI)’ te gebruiken. Dat geeft aan hoeveel kilowattuur energie (N_in) we in een energiesysteem moeten investeren om er N_out kilowattuur uit te krijgen. Of in een simpele formule: EROI = N_out/N_in. Die getallen zijn goed bekend: kernenergie 75, fossiel 28, wind (West-Europa) 4, zon (Nederland) 2. De uitstekende prestaties van kernenergie en fossiele brandstoffen zijn geen verrassing. Dat is in professionele kringen allang bekend. Zeker nu ook de kleine centrales hun intrede doen.

De zon- en windgetallen zijn zo bedroevend laag omdat het aanbod van zonne- en windenergie van nature onbetrouwbaar is, bij zon is het aanbod ‘s nachts zelfs nul, en omdat de transportverliezen hoog zijn. Daar kunnen we niets aan doen. Bovendien moeten er peperdure sync- en buffer-voorzieningen worden gerealiseerd voordat windturbines en zonnepanelen zonder black-outs op het centrale stroomnet kunnen worden aangesloten. Wist u dat TenneT 200 miljard(!) belastinggeld gaat uitgeven om de stabiliteit van ons centrale stroomnet te verhogen? En wist u dat als het aantal zonnepanelen en/of windturbines toeneemt, de stabiliteit (dus EROI) van ons centrale stroomnet áfneemt en de stroomprijzen nóg hoger zullen worden. Politiek, wat doe jullie ons land aan!?

Gronings aardbevingenschandaal 

Het Groningse aardbevingenschandaal verwijst naar de doorgeslagen bureaucratische en fraudevolle afwikkeling van schadeclaims als gevolg van de gaswinning in Groningen. Dit dossier wordt gezien als een van de grootste schandalen van de Nederlandse overheid na de oorlog. Nadat de politiek in 2010 het onverantwoordelijke besluit had genomen om de productie van het Groninger gasveld nóg verder op te schroeven – naar meer dan 50(!) miljard kubieke meter per jaar – nam ook het aantal aardbevingen in het winningsgebied snel toe. Denk aan de relatief zware aardbeving in Huizinge in 2012. Dat was de start van een doorgeslagen bureaucratisch en fraudevol traject van schadevergoedingen dat de kindertoeslagenaffaire doet verbleken. In het Groningse schandaal slokte het overheidsapparaat van ambtenaren, adviseurs, schadebureaus, controle organen, enz., enz. bijna al het geld op voordat aannemers eindelijk de schade konden herstellen.

Nog erger

Maar de werkelijkheid is nóg erger. Het is schokkend te zien dat de toenmalige D66-staatssecretaris Vijlbrief wetenschappelijke feiten ondergronds en technische feiten bovengronds onder de tafel schoof om emotionele beslissingen te kunnen nemen. Nog erger, deze staatssecretaris hitste de Groningers zelfs tegen integere geowetenschappers en deskundige bouwingenieurs op om feitenvrij schimmige aardbevingsschade te kunnen vergoeden. Met zijn optreden werden steeds meer Groningers ontevreden gemaakt. Velen raakten daardoor depressief.

Tot nu toe is 3,9 miljard euro aan schadevergoedingen uitbetaald (N_baten). Betrouwbare getallen over de gemaakte kosten (N_kosten) ontbreken tot nu toe, maar als we kijken naar het totale apparaat dat daar na 2012 mee bezig is geweest– inclusief de vele wetenschappers uit binnen- en buitenland die werden ingezet –  dan moet gevreesd worden dat van de miljarden euro’s, die tot nu toe zijn uitgegeven aan het desbetreffende apparaat (N_kosten), minder dan 1/3 bij de doelgroep (N_baten) is terechtgekomen.

Het dieptreurige in dit schandaal is dat de Groningers door een emotionele D66-minister indirect werden aangemoedigd om te frauderen. En, nog erger, dat deze drammerige staatssecretaris ook nog eens feitenvrij over zijn graf ging regeren door Groningse productieputten vol met beton te storten! Voor meer informatie over dit unieke miljardenschandaal, zie het uitstekende artikel hierover in de Correspondent van 3 april 2026.

Nog een opmerking. D66-politici hebben in de afgelopen jaren niet alleen Groningers depressief gemaakt. Met hun angstverhalen over klimaatrampen hebben ze ook in het gehéle land mensen de stuipen op het lijf gejaagd (denk daarbij met name aan de vele depressieve jongeren, die de toekomst niet meer zien zitten). Integere wetenschappers die het tegendeel beweerden, werden (en worden nog steeds) zwart gemaakt. Clintel weet er alles van!

Zelfvoorzienend

Waarde politici, ons land heeft dringend een professioneel energieplan nodig. Criteria als gerealiseerde EROI én geleverde kWh/km² laten overduidelijk zien dat we voortaan verreweg de meeste energie-investeringen moeten stoppen in grote en kleine kerncentrales. Daarmee wordt ons land onafhankelijk van olie en gas uit instabiele regio’s. In de overgangsperiode moeten we volledig gebruik gaan maken van onze eigen gasvoorraden. We hebben nog zo’n 600 miljard kubieke meter aardgas onder eigen bodem. Die reserve vertegenwoordigt een waarde van ruim 600 miljard euro! Met een op maat gemaakte winningstechnologie kan op veilige wijze ons gas worden geproduceerd. Wist u dat Nederland met die grote gasvoorraad de komende 20 jaar vrijwel zelfvoorzienend zal zijn? Van de extra inkomsten, 30 miljard euro per jaar, kunnen de Groningers meeprofiteren, kunnen we de energiebelasting verlagen en kunnen we de bouw van kerncentrales financieren.

Tot slot

Tot slot nog een advies. In de toekomst moeten we niet álle investeringen richten op een centraal energienet. Ik noemde al eerder de kleine kerncentrales (SMR’s). Die kunnen we dicht bij de grote gebruikers, zoals industrieterreinen en grote datacentra, neerzetten. Aanzienlijke verhoging in EROI van lokale zonne-energie oplossingen (inclusief opslag) zou in de toekomst mogelijk ook kunnen bijdragen aan het zo gewenste zelfredzaamheidsbeleid. In dit decentrale concept leveren huishoudens niet aan het centrale net, maar het centrale net levert aan huishoudens alleen als hun eigen voorziening niet toereikend is. Dat is precies andersom dan nu gebeurt!