Geen bewijs dat extreme weersomstandigheden vaker voorkomen of heviger worden: (3) Overstromingen

Overstroming van de Neckar in Duitsland in 2021. (Bron: Shutterstock)

Ralph Alexander
Datum: 20 augustus 2026

Een andere studie uit 2017, ditmaal beperkt tot Noord-Amerika en Europa, vond “geen overtuigend bewijs voor consistente veranderingen in de loop van de tijd” in het optreden van grote overstromingen tussen 1930 en 2010. Net als de eerste, hierboven beschreven studie omvatte dit onderzoek zowel kleine als grote stroomgebieden. Er werden echter alleen stroomgebieden onderzocht die minimale veranderingen hadden ondergaan, om de aandacht te kunnen richten op trends die door klimaatverandering werden aangedreven.

De volgende figuur toont de waarschijnlijkheid dat zich in een willekeurig jaar een 100-jarige overstroming voordoet in Noord-Amerika of Europa, gedurende twee licht verschillende periodes tegen het einde van de 20e eeuw. Blauwe stippen geven waargenomen waarden weer, lijnen een logistische regressie die aan de gegevens is aangepast. Een 100-jarige overstroming is een enorme overstroming die gemiddeld slechts één keer per eeuw voorkomt en een kans van 1 op 100 of 1% heeft om in een willekeurig jaar plaats te vinden of te worden overschreden – hoewel de werkelijke interval tussen 100-jarige overstromingen vaak minder dan 100 jaar bedraagt.

Je kunt zien dat voor beide onderzochte periodes de kans op een 100-jarige overstroming in Noord-Amerika of Europa rond het niveau van 1% (0,01) of lager schommelt, wat impliceert dat 100-jarige overstromingen tijdens die periodes niet vaker of minder vaak voorkwamen dan op enig ander moment. De rechte lijnen die door de punten zijn getrokken, vertonen geen significante trend. Vergelijkbare resultaten werden verkregen voor 50-jarige overstromingen.

Hoewel de auteurs van het onderzoek concludeerden dat grote overstromingen op het noordelijk halfrond tussen 1931 en 2010 niet werden veroorzaakt door de opwarming van de aarde en niet waarschijnlijker waren dan op basis van toeval alleen te verwachten was, stelden zij wel vast dat overstromingen door het klimaat werden beïnvloed. De sterkste invloed is de van nature voorkomende Atlantic Multidecadal Oscillation, een oceaancyclus die tijdens zijn positieve fase zorgt voor zwaardere regenval dan normaal in Europa en lichtere regenval in Noord-Amerika – wat leidt tot een toename van grote overstromingen in Europa en een afname daarvan in Noord-Amerika.

Donau

Overstromingen in de moderne tijd komen niet vaker voor en zijn niet dodelijker of verstorender dan de duizenden overstromingen uit het verleden. De onderstaande afbeelding toont het waterstandverloop van de Duitse Donau, geregistreerd in de stad Passau over een periode van meer dan 500 jaar. Zoals het bijschrift aangeeft, werd de hoogste waterstand in deze periode al in 1501 gemeten, en vonden slechts twee van de negen ernstige overstromingen plaats in de afgelopen 70 jaar.

Duitsland is de afgelopen eeuwen in feite vele malen geteisterd door verwoestende overstromingen, waaronder een overstroming op kerstavond in 1717 waarbij 13.700 mensen omkwamen. Meer recentelijk werd het Ahrdal in Duitsland, dat ook in juli 2021 werd getroffen, op 12 juni 1910 op dezelfde locaties getroffen door grote overstromingen, waarbij ten minste 52 mensen omkwamen.

Deze cijfers vallen in het niet bij het aantal slachtoffers dat is gevallen als gevolg van historische overstromingen in Azië, met name in China, India, Pakistan en Japan. Het dodental als gevolg van eerdere overstromingen in deze landen liep vaak in de miljoenen, hetzij door verdrinking, hetzij door daaropvolgende hongersnood of ziekte.

In de meer ontwikkelde wereld is de illusie dat grote overstromingen steeds vaker voorkomen, deels te wijten aan de groeiende bevolking en de aantrekkingskracht van wonen in de buurt van water. Dit heeft ertoe geleid dat mensen hun droomhuizen bouwen op gevaarlijke locaties, in uiterwaarden van rivieren of aan de kust, waar door regenval gezwollen rivieren of stormvloeden leiden tot terugkerende overstromingen en daaropvolgende verwoesting. Het zijn de veranderende menselijke behoeften, en niet zozeer klimaatverandering, die verantwoordelijk zijn voor rampzalige overstromingen.

Dit artikel verscheen oorspronkelijk op Science under Attack op 17 augustus 2026.

Wat u zojuist heeft gelezen, kon worden gepubliceerd dankzij onze donateurs.

Clintel publiceert dagelijks artikelen over klimaat, energie en wetenschap. Daarnaast vertalen wij internationale analyses in meerdere talen, maken wij video’s, publiceren wij rapporten en organiseren wij bijeenkomsten en lezingen.

Wij ontvangen geen overheidssubsidies en zijn volledig afhankelijk van de steun van onze donateurs. Dankzij uw bijdrage kunnen wij onafhankelijk onderzoek en een open debat over klimaat en energie blijven bevorderen.

Steunt u ons werk? Kies wat bij u past:

• Word Vriend van Clintel – vanaf €100 per jaar
• Word Trouwe Vriend van Clintel – via een fiscaal aantrekkelijke periodieke gift
• Doe een eenmalige donatie – iedere bijdrage helpt

Hartelijk dank voor uw steun.