Geen bewijs dat extreme weersomstandigheden vaker voorkomen of heviger worden: (5) Tornado’s
In een reeks artikelen onderzoekt natuurkundige Ralph B. Alexander of extreme weersomstandigheden vaker voorkomen of heviger worden. In navolging van zijn vorige artikel over orkanen, richt deze aflevering zich op tornado’s.
Bron: Shutterstock
Ralph Alexander
Datum: 13 oktober 2026
Tornado’s, die voornamelijk in de VS voorkomen, zijn kleiner en eisen minder slachtoffers dan orkanen. Maar ze ontstaan snel en verwoesten vaak huizen en gebouwen op hun doorgaans smalle pad. Net als orkanen worden tornado’s ingedeeld op basis van windsnelheid, aan de hand van de verbeterde Fujita-schaal die loopt van EF0 tot EF5 (F0 tot F5 vóór 2007); EF5-tornado’s bereiken windsnelheden tot 480 km per uur.
De onderstaande afbeelding, samengesteld door NOAA, laat zien waar alle tornado’s in de VS tussen 1 januari 1950 en 31 mei 2026 de grond raakten. Zoals je kunt zien, concentreren tornado’s zich voornamelijk in de oostelijke helft van het land, met name in de zogenaamde “Tornado Alley”, een gebied dat zich vanuit centraal Texas noordwaarts uitstrekt door de “Plains States”.
Het bovenste deel van de volgende figuur toont het jaarlijkse aantal van alle EF1- of sterkere tornado’s in de VS tussen 1950 en 2021, waarbij geen significante trend zichtbaar is. Dit is een periode waarin zowel opwarmings- als afkoelingsfasen voorkwamen, met een netto opwarming van de aarde van ongeveer 1,0 graad Celsius in die tijd. Als EF0-tornado’s worden meegerekend, laat dezelfde grafiek een schijnbare toename van het jaarlijkse aantal zien sinds 1990, maar dat is simpelweg te wijten aan de introductie van Doppler-weerradar in het begin van de jaren negentig, waardoor er meer tornado’s werden gemeld dan voorheen.
Zoals echter te zien is in het onderste paneel, is het jaarlijkse aantal sterke tornado’s in de VS (EF3 of hoger) in de 72 jaar van 1950 tot 2021 drastisch gedaald. Het gemiddelde aantal sterke tornado’s per jaar tussen 1986 en 2017 lag zelfs 40% lager dan tussen 1954 en 1985. De opwarming van de aarde, waarvan men zou verwachten dat deze de activiteit van sterke tornado’s zou doen toenemen, kan hier geen rol hebben gespeeld.
Tornado’s in de VS eisen doorgaans ongeveer 80 doden en meer dan 1500 gewonden per jaar. De dodelijkste gebeurtenis aller tijden op één enkele dag was de “tri-state”-uitbraak in 1925, waarbij meer dan 700 mensen omkwamen en die de grootste schade veroorzaakte van alle tornado-uitbraken in de geschiedenis van de VS. De fotomontage toont een van de twaalf of meer tornado’s die in Missouri, Illinois en Indiana werden waargenomen en die een boerderij naderen (boven); enkele van de 154 stadsblokken die in Murphysboro, Illinois, volledig werden verwoest (midden); en het puin van de Longfellow School in Murphysboro, waar 17 kinderen omkwamen (onder).
In tegenstelling tot het smalle pad van de meeste tornado’s was de verwoestingsstrook van de belangrijkste F5-tornado tot wel 2,4 km breed. Verbazingwekkend genoeg hield de woeste storm het gedurende 3½ uur vol over een afstand van 353 km. Samen met kleinere F2-, F3- en F4-tornado’s verwoestte de F5-tornado in de drie staten talrijke plaatsen (bijna) volledig. Nog eens 33 schoolkinderen kwamen om in De Soto, Illinois, toen hun school instortte. De plaatsvervangend sheriff van De Soto werd de trechterwolk ingezogen en is nooit meer teruggevonden.
De woede van de natuur kwam opnieuw tot uiting tijdens de hevigste tornado-uitbraak die ooit is geregistreerd, waarbij in april 1974 in totaal 30 F4- of F5-tornado’s ontstonden – de zogenaamde Super Outbreak. In totaal troffen 148 tornado’s van verschillende sterktes gedurende twee dagen 13 staten in de Tornado Alley en de Canadese provincie Ontario; hun verspreiding en geschatte trajectlengtes zijn weergegeven in het linkerpaneel van de onderstaande afbeelding.
De foto’s rechts tonen de enorme F5-tornado, de ergste van de 148, die Xenia, Ohio (29.000 inwoners, boven) teisterde, en de daaruit voortvloeiende schade (midden en onder). De tornado in Xenia was zo krachtig dat hij goederentreinen op hun kant gooide en zelfs een schoolbus liet neerstorten op een podium waar leerlingen nog maar enkele ogenblikken eerder hadden gerepeteerd. In totaal eiste de Super Outbreak 335 dodelijke slachtoffers en meer dan 6.000 gewonden.
Net als bij orkanen heeft het IPCC in zijn Zesde Evaluatierapport elk verband tussen de opwarming van de aarde en tornado’s van de hand gewezen. Hoewel het panel toegeeft dat stijgende temperaturen en luchtvochtigheid atmosferische instabiliteit kunnen veroorzaken die bevorderlijk is voor tornado’s, wijst het er ook op dat andere factoren die de vorming van tornado’s beïnvloeden, zoals windschering, afnemen in een opwarmend klimaat.
De tornado-activiteit in de VS kan echter van jaar tot jaar sterk variëren. De volgende afbeelding toont het gemiddelde aantal tornado’s per staat per jaar van 2006 tot 2025.
Het gemiddelde voor Illinois, dat met 66 per jaar lager ligt dan dat van verschillende andere staten in de vlakten, is in 2026 al ruimschoots overschreden. Op 29 augustus stond het aantal bevestigde tornado’s in Illinois op 210, veruit het hoogste aantal dat de staat ooit heeft geregistreerd in betrouwbare gegevens die teruggaan tot de jaren vijftig. Ook de aangrenzende staat Indiana had op dezelfde datum een recordaantal tornado’s meegemaakt. Dit ongebruikelijke patroon wordt toegeschreven aan een scherpe zuidwaartse afbuiging van de straalstroom, waardoor buitensporig warme en vochtige lucht naar het Midwesten werd gevoerd.
Dit artikel verscheen oorspronkelijk op ScienceUnderAttack op 12 oktober 2026.
Ralph B. Alexander
Ralph B. Alexander is een wetenschapsauteur die wetenschap boven politieke correctheid stelt. Hij is de auteur van verschillende recente rapporten over weersextremen en mondiale opwarming en schreef ook de boeken Science Under Attack: The Age of Unreason en Global Warming False Alarm. Met een PhD in natuurkunde van de Universiteit van Oxford heeft hij talrijke wetenschappelijke artikelen en rapporten geschreven over complexe technische onderwerpen.
Dr. Alexander was onderzoeker bij laboratoria in Europa en Australië, hoogleraar aan Wayne State University in Detroit, medeoprichter van een bedrijf op het gebied van geavanceerde materialen en marktanalist voor milieuvriendelijke materialen bij een klein adviesbureau. Hij groeide op in Perth, West-Australië, en woont momenteel in Californië.
Wat u zojuist heeft gelezen, kon worden gepubliceerd dankzij onze donateurs.
Clintel publiceert dagelijks artikelen over klimaat, energie en wetenschap. Daarnaast vertalen wij internationale analyses in meerdere talen, maken wij video’s, publiceren wij rapporten en organiseren wij bijeenkomsten en lezingen.
Wij ontvangen geen overheidssubsidies en zijn volledig afhankelijk van de steun van onze donateurs. Dankzij uw bijdrage kunnen wij onafhankelijk onderzoek en een open debat over klimaat en energie blijven bevorderen.
Steunt u ons werk? Kies wat bij u past:
• Word Vriend van Clintel – vanaf €100 per jaar
• Word Trouwe Vriend van Clintel – via een fiscaal aantrekkelijke periodieke gift
• Doe een eenmalige donatie – iedere bijdrage helpt
Hartelijk dank voor uw steun.
meer nieuws
Anika Sweetland: van klimaatangst naar klimaatscepsis
De Australische Anika Sweetland was er een groot deel van haar leven van overtuigd dat er een klimaatramp op komst was. In een interview met Tom Nelson legt Sweetland uit hoe ze van gedachten is veranderd. Haar nieuwe boek, A LOAD OF BOLLOCKS? The Trillion Dollar Climate Scare, verscheen op 1 november, kort nadat het interview werd opgenomen.
Attributie van extreem weer onder vuur
In dit artikel kijkt Rob de Vos zeer kritisch naar de dubieuze praktijk van attributie van extreem weer aan klimaatverandering. Ook de op YouTube zeer populaire wetenschapscommunicator Sabine Hossenfelder lijkt op dit punt om: “Tot voor kort was ze nogal voorzichtig als het ging om het bekritiseren van klimaatwetenschappers, maar daar is nu verandering in gekomen.”
Visleven bloeide toen CO2 vijf keer zo hoog was en de aarde 5–8 °C warmer
Uit nieuw onderzoek blijkt dat het leven in de oceanen floreerde bij een extreem hoge CO2-concentratie en zeer warm water, aldus Jo Nova. Dit staat haaks op het rampscenario dat het IPCC probeert te verkopen.
