Europa ten onder aan dure energie; 195 miljard nodig voor Nederlands stroomnet

Bjorn Lomborg stuurt onvermoeibaar berichten de wereld in over energie en klimaat. Die berichten zijn zonder uitzondering gebaseerd op betrouwbaar onderzoek, waar hij overigens zelf zijn steentje aan bijdraagt.

Fig.1   Bron: LinkedIn bjornlomborg

De grafieken hierboven spreken boekdelen. Ze tonen het effect van de energietransitie in Europa op de prijs van elektriciteit voor huishoudens en bedrijven in de EU en in de UK. Omdat de meeste industrieën en alle stuwende dienstverlening vrijwel volledig afhankelijk zijn van elektriciteit als energiebron is deze ontwikkeling rampzalig voor de Europese economie.

De energietransitie is de overschakeling van fossiele energiedragers naar ‘hernieuwbare’ energiedragers en nucleaire energie. De uitbreiding van het aantal kernreactoren gaat helaas maar heel langzaam, maar wind- en zonne-energie zijn de afgelopen twee decennia vooral populair geworden in de EU (en UK).

Fig.2   Bron: ourworldindata

Veel landen op aarde zijn te arm om te kunnen kiezen voor minder fossiele en meer hernieuwbare energie. Die landen zijn al blij als ze op de een of andere manier voldoende betaalbare energie voor hun burgers en bedrijven kunnen organiseren. In de praktijk betekent dat meestal fossiele energie.

Rijkere landen hebben die keus wel. In figuur 2 vergelijk ik de mate van energietransitie in de EU en de USA vanaf 1985. De grafieken tonen het relatieve aandeel in elektriciteitsopwekking voor nucleaire energie, fossiele energie en hernieuwbare energie. Het gebruik van fossiele energie in de USA ligt over de hele periode bijna 20% hoger dan in de EU, maar het tempo van de afname van het gebruik van fossiele energie voor elektriciteitsopwekking is in beide landen vergelijkbaar.

Dat laatste geldt niet voor nucleaire energie. Terwijl in de USA over de hele periode het aandeel nucleair ongeveer gelijk blijft, daalt dat aandeel in de EU vanaf ongeveer 2000 gestaag. Die daling vertoont een versnelling als in 2012 Duitsland (lees: Angela Merkel) besluit om op termijn alle kerncentrales te sluiten.

De derde grafiek laat zien dat sinds begin jaren 2000 het aandeel van hernieuwbare energiedragers in de EU veel sneller toeneemt dan in de USA. Daardoor werd de afhankelijkheid van  hernieuwbare energie (lees: wind en zon) in de EU veel groter dan in de USA. Over de gevolgen daarvan voor de elektriciteitsproductie heb ik hier al vaker geschreven, zie onder andere hier.

Fig.3   Bron: ourworldindata

Figuur 3 toont de energietransitie sinds 1985 van Duitsland en de UK. Beide landen zijn erg ‘vooruitstrevend’ in de transitie van fossiel naar hernieuwbaar. In de grafieken van Duitsland zorgt het sluiten van de kernenergiecentrales voor een daling van nucleaire aandeel in elektriciteitsproductie van 30% in 2000 tot nagenoeg 0% in 2023 (en 0% in 2025). Hernieuwbare energie stijgt razendsnel van 5% in 2000 tot meer dan 50% in 2023. De fossiele inbreng daalt van 65% in 2000 tot 46% in 2023. Wat dat betekent voor periodes van Dunkelflaute heb ik al een paar keer laten zien (zie o.a. hier en hier). De grafieken van UK  van nucleair en hernieuwbaar zijn iets minder extreem als die van Duitsland, maar de daling van fossiel is spectaculair.

Het vervelende en kostbare van een groot aandeel van hernieuwbare energie in de elektriciteitsproductie is dat een enorme backup van het hernieuwbare net noodzakelijk is. Wind en zon zijn immers afhankelijk van wind en zon. ’s Nachts, op donkere dagen en of dagen met weinig wind zal er toch geleverd moeten worden. UK kan dat relatief makkelijk vanwege de Britse aardgasvelden in de Noordzee. Duitsland is noodgedwongen zijn bruinkoolmijnen aan het uitbreiden en houdt ze tenminste tot 2038 open. Ik voorspel dat als het energiebeleid van Duitsland niet snel verandert, die bruinkoolmijnen makkelijk 2100 (zullen moeten) halen.

Een ander groot nadeel van de opwekking van elektriciteit met behulp van molens en zonnepanelen is dat het elektriciteitsnetwerk ‘verzwaard’ dient te worden. Toevallig staat er vandaag een artikel in de Nederlandse kranten wat dat in ons land gaat kosten:

t

Fig.2   LinkedIn bjornlomborg

Tot slot een grafiekje waarin de correlatie tussen het aandeel zon en wind in de elektriciteitsproductie afgezet wordt tegen de elektriciteitsprijzen voor huishoudens en bedrijven in een aantal landen. Let eens op de positie van de aangegeven Europese landen, en vergelijk dat met die van USA, India en China. Trump hoeft helemaal geen importheffing aan de EU van 25% op te leggen om de Amerikaanse markt te beschermen. Dat hebben die EU landen zelf allang gedaan met hun torenhoge elektriciteitsprijzen. Europese producten  zijn daardoor in toenemende mate onbetaalbaar geworden.

Openingsfoto: Shuttterstock