Europees energiebeleid: versnellen richting de muur
Wat doe je als je merkt dat je de verkeerde kant op rijdt? In Europa is het antwoord simpel: harder gas geven. De energietransitie moet sneller, ambitieuzer, radicaler. Maar ondertussen stapelen de problemen zich op. Evert Doornhof van Clintel vat de belangrijkste feiten nog eens puntsgewijs samen en vraagt zich bijna wanhopig af: waarom trapt er niemand op de rem?
Europees energiebeleid: vol gas richting een onvermijdelijke botsing. Afbeelding gemaakt met ChatGPT.
Evert Doornhof
Datum: 25 april 2026
De signalen zijn in Europa inmiddels overduidelijk:
- de energieprijzen liggen structureel hoger dan in de Verenigde Staten
- het elektriciteitsnet loopt vast
- de industrie verlaat Europa
- er is een groeiende afhankelijkheid van import
Dit zijn geen incidenten. Dit is het systeem. En toch klinkt uit Brussel en Den Haag één boodschap: versnellen.
Europese energieprijzen liggen structureel veel hoger dan in de VS, een direct gevolg van beleidskeuzes.
Bron: Europese Commissie (Draghi-rapport, 2024), gebaseerd op Eurostat, EIA en CEIC-data (bewerking).
Dit is geen pech, dit is beleid
Europa heeft de afgelopen jaren doelbewust gekozen om:
- kerncentrales te sluiten
- de eigen gasproductie af te bouwen
- betrouwbare energiebronnen te vervangen door weersafhankelijke alternatieven
Dat is geen technische ontwikkeling, maar een politieke keuze. En die keuze is gebaseerd op de aanname dat er een klimaatcrisis is die snelle en ingrijpende maatregelen vereist. Maar die aanname staat allerminst vast — en wordt zelden serieus bevraagd. Onze World Climate Declaration (WCD) — inmiddels ondertekend door 2062 experts — stelt juist dat er geen klimaatcrisis is die dit beleid rechtvaardigt. Als dat klopt, dan valt de basis onder de haast met de energietransitie weg.
Frankrijk vs Duitsland: het verschil tussen theorie en praktijk
Binnen Europa ligt het bewijs gewoon op tafel. Frankrijk koos voor kernenergie, met als gevolg:
- circa 70% van de elektriciteit komt uit kernenergie
- er is een stabiel en voorspelbaar systeem
- er is een lage CO2-uitstoot per kWh
Duitsland daarentegen koos voor de Energiewende:
- de kerncentrales zijn gesloten
- er zijn honderden miljarden geïnvesteerd in wind en zon
- de energieprijzen liggen hoger dan in Frankrijk
- er is een hogere CO2-uitstoot dan in Frankrijk
Zelfs binnen de logica van het klimaatbeleid is de conclusie ongemakkelijk: Duitsland doet het slechter, tegen veel hogere kosten. Dat is geen nuanceverschil. Dat is een fundamenteel falen van beleid.
CO₂-intensiteit van elektriciteit in Frankrijk en Duitsland (2017). Frankrijk produceert structureel schonere en stabielere stroom dan Duitsland. Bron: Environmental Progress, op basis van Fraunhofer ISE en RTE.
Recente cijfers bevestigen dat dit verschil nog steeds bestaat: Frankrijk zit rond de 20–30 g CO₂/kWh, terwijl Duitsland rond de 300 g CO₂/kWh ligt (bron: RTE France, Ember, Fraunhofer ISE).
Elektriciteitsprijzen weerspiegelen energiebeleid: Duitse huishoudens betalen circa twee keer zoveel als Franse. Bron: Eurostat (2024).
Het verschil tussen Frankrijk en Duitsland laat zien dat energiebeleid ertoe doet. Frankrijk koos voor kernenergie en beschikt over een stabiel systeem met lage uitstoot en relatief gematigde prijzen. Duitsland sloot zijn kerncentrales en investeerde honderden miljarden in wind en zon — en zit nu met hogere prijzen, meer afhankelijkheid van fossiel en zelfs een hogere CO2-uitstoot per kWh. Twee landen, twee keuzes, twee uitkomsten.
Wat men liever niet benoemt
De nadelen van de energietransitie blijven in Europa opvallend onderbelicht. Voorbeelden zijn:
- wekenlange periodes zonder zon en wind
- mede daardoor blijft fossiele back-up noodzakelijk
- er is dus een dubbele infrastructuur nodig
- er is enorme druk op het elektriciteitsnet
- we blijven afhankelijk van grondstoffen en mijnbouw
- de aantasting van landschap en natuur
Dit zijn geen randverschijnselen. Dit is hoe het systeem werkt. Maar wie dit benoemt, wordt al snel weggezet als “aan de verkeerde kant van het debat”.
De denkfout
Europa probeert een stabiel energiesysteem te vervangen door een instabiel systeem. En denkt dat het dat kan oplossen door het sneller uit te rollen. Dat is geen strategie. Dat is koppigheid. Zoals onze directeur Marcel Crok stelt: “duurzaam” is niet automatisch een oplossing.
En het alternatief lag er gewoon
In 2019 presenteerde Clintel de World Climate Declaration aan Europese leiders. De boodschap was helder:
- er is geen klimaatcrisis
- en dus geen reden voor paniekbeleid
- leg de focus op betrouwbare en betaalbare energie
Als die lijn was gevolgd, had Europa vandaag waarschijnlijk:
- een stabieler energiesysteem gehad
- lagere energieprijzen
- minder stroomnetproblemen
- en een sterkere industrie
Met:
- kernenergie als ruggengraat
- eigen gas als strategische buffer
- hernieuwbare bronnen als aanvulling, niet als fundament
De rekening wordt zichtbaar
Het verschil met de Verenigde Staten wordt steeds groter. De VS profiteert immers van:
- goedkope energie
- sterke industrie
- hogere economische groei
En Europa:
- kampt met dure energie
- verliest industrie
- en blijft economisch achter
Dat zie je terug in de ontwikkeling van het bruto binnenlands product in de VS versus de EU. De energieprijs is daarin een belangrijke factor. Dit is geen toeval. Dit is beleid. En beleid heeft gevolgen.
Goedkope energie en beleid maken het verschil — de VS groeit door, Europa blijft achter. Bron: IMF WEO (bewerking).
De crisis in Europa is niet dat de energietransitie niet snel genoeg verloopt. De crisis is dat het hele beleid losstaat van de fysieke en economische realiteit. Toch blijven politici in Brussel en in de Europese hoofdsteden het gaspedaal volledig intrappen en racen ze op volle snelheid recht op de muur af.
Een versie van dit artikel werd eerder gepubliceerd op theliberum.com.
Evert Doornhof is lang actief geweest in de financiële wereld, waar hij commerciële en leidinggevende functies heeft bekleed. Na de coronapandemie besloot hij een andere weg in te slaan toen hij zag hoe snel persoonlijke vrijheden kunnen worden ingeperkt. Hij zet zich nu in om crises aan het licht te brengen die verzonnen of overdreven lijken te zijn. Zo is hij onder meer actief bij de Clintel Foundation, waarvoor hij o.a. de social media beheert en verschillende artikelen heeft geschreven.
meer nieuws
BlackRock-CEO keert zich af van klimaatillusie en richt zich op belangen van de investeerders
BlackRock-CEO Larry Fink heeft zich publiekelijk gewend tot wat hij ‘energiepragmatisme’ noemt, en erkent dat de samenleving nu vraagt om een evenwichtige aanpak om in de energiebehoefte te voorzien, in plaats van vast te houden aan rigide klimaatagenda’s. Dit zou een cruciaal moment kunnen zijn voor het mondiale energiebeleid, nu een van ’s werelds machtigste financiële spelers afstand neemt van decennia van slecht doordachte ‘groene’ mandaten.
De eerste hittegolf van het jaar… en hetzelfde oude verhaal
Maartse hittegolven – hoe langetermijn-temperatuurreeksen het gangbare klimaatverhaal ter discussie stellen.
Oud-directeur NatLab haalt heilige klimaathuisjes omver
Ad Huijser is oud-directeur van het beroemde NatLab in Eindhoven. Hij heeft zich de laatste jaren intensief bezig gehouden met het onderwerp klimaatverandering en toont vanwege zijn achtergrond als fysicus vaak een ‘frisse’ blik op de problematiek (zie ook dit essay: De Klimaatillusie, uit onze webshop). Dat hij daarbij af en toe heilige huisjes omver haalt, is logisch en soms noodzakelijk, stelt Rob de Vos naar aanleiding van een recente discussie.
