Afbeelding gemaakt met AI/The Honest Broker

Roger Pielke Jr.
Datum: 14 augustus 2026

Vandaag begin ik een nieuwe reeks over wat we kunnen leren over decarbonisatie en hoe deze zich in de toekomst zou kunnen ontwikkelen, door de pcCO2 wereldwijd nauwkeurig te bekijken, gebruikmakend van binnenkort beschikbare gegevens en tools op het nieuwe THB Decarbonization-dashboard.

Het eerste wat we moeten begrijpen, is waarom pcCO2 een nuttige maatstaf is. De onderstaande figuur vat de afleiding ervan samen uit de zogenoemde Kaya identity. Of de pcCO2 stijgt of daalt, is het resultaat van een wisselwerking tussen de stijging van het BBP per hoofd van de bevolking, de daling van de energie-intensiteit van het BBP en de koolstofintensiteit van energie.

Dat betekent dat pcCO2 een geïntegreerde maatstaf is die de som weergeeft van alle factoren die samen leiden tot decarbonisatie. Dat maakt het een zeer eenvoudig maar krachtig hulpmiddel om te begrijpen welke factoren tot decarbonisatie leiden en hoe deze zich in de toekomst zouden kunnen ontwikkelen.

6,5 miljard mensen

Van de 78 landen die worden gevolgd in de Energy Institute Statistical Review of World Energy (2026), en die ongeveer 6,5 miljard mensen betreft, oftewel ongeveer 80% van de wereldbevolking:

• hebben er 57 al een piek in pcCO2 bereikt en zien deze nu dalen (wat neerkomt op ~28% van de wereldbevolking en ~52% van het mondiale BBP),
• hebben er 9 een plateau bereikt (~4% van de bevolking, 3,7% van het BBP),
• en stijgt de pcCO2 in 12 landen nog steeds (~47% van de bevolking, ~37% van het BBP).

In dit artikel wordt een eerste blik geworpen op wat landen die de piek in pcCO2 al achter zich hebben (peakers) onderscheidt van landen die de piek nog moeten bereiken (non-peakers). De landen die de piek hebben bereikt en waarna de uitstoot is gedaald, worden in de onderstaande figuur weergegeven, waarbij de piek van elke groep op 100 is vastgesteld.

Op het moment dat ze hun piek bereiken, zijn de peakers rijker dan de non-peakers — gemiddeld hebben ze meer dan het dubbele BBP per hoofd van de bevolking en verbruiken ze gemiddeld ongeveer vier keer zoveel energie per hoofd van de bevolking als de non-peakers. Interessant genoeg verschillen de bevolkingsgroeicijfers tussen de twee groepen nauwelijks.

Steenkool

Wat onderscheidt de twee groepen dan wel?

• Steenkool: De economieën van grote, dichtbevolkte landen die nog in een industrialisatiefase zitten — China, India, Vietnam, Indonesië en de Filippijnen, met een gezamenlijke bevolking van ~3,4 miljard, 41% van de wereldbevolking in 2025 — zijn voor 45% tot 65% van hun energieverbruik afhankelijk van steenkool.
• Rijkdom: De ‘peakers’ zijn veel rijker; hun BBP per hoofd van de bevolking op het hoogtepunt ligt veel hoger dan dat van de ‘non-peakers’ vandaag de dag. De niet-pieklanden laten echter een snellere BBP-groei zien, met een gemiddeld jaarlijks percentage van 2,5%, terwijl dat bij de pieklanden 1,3% per jaar bedraagt.
• Energie-intensiteit en koolstofintensiteit: Van de pieklanden hebben 51 van de 55 sinds het bereiken van de piek een gemiddelde jaarlijkse daling laten zien in zowel de EI (energie-intensiteit) als de CI (koolstofintensiteit). Van de 21 landen die nog geen piek hebben bereikt, hebben er 10 een daling gezien in de CO2-intensiteit of de energie-intensiteit, maar niet in beide; 8 hebben een daling gezien in zowel de CO2-intensiteit als de energie-intensiteit, waaronder China en India, wat suggereert dat er in de nabije toekomst mogelijk een piek zal worden bereikt; en 3 gaan de verkeerde kant op wat betreft zowel de CO2-intensiteit als de energie-intensiteit — Vietnam, Indonesië en Iran.

De onderstaande figuur toont een spreidingsdiagram van de groeipercentages van CI en EI voor de 57 landen met een dalende pcCO2. Bijna alle landen bevinden zich in het kwadrant waar zowel CI als EI dalen. Deze figuur laat zien dat CI en EI complementair zijn, maar zoals we later in deze reeks zullen zien, betekent eenvoudige wiskunde dat vooral CI ‘het werk moet doen’ om een verregaande decarbonisatie te bereiken.

De onderstaande figuur toont een spreidingsdiagram van de groeipercentages van CI en EI van 2000 tot 2025 voor de 21 landen die hun piek in pcCO2 nog niet hebben bereikt. Belangrijk is dat er enkele landen zijn — met name China en India — die zich in het kwadrant bevinden waar zowel CI als EI verbeteren, maar niet voldoende om de groeisnelheid van het BBP per hoofd van de bevolking in te halen en tot een dalende pcCO2 te leiden; ze gaan echter wel de goede kant op.

Welvaart is een voorwaarde

Deze eerste blik op de pcCO2-waarden leert ons een aantal interessante zaken over de omstandigheden die gunstig zijn voor emissiereducties, die nodig zijn om de doelstellingen voor verregaande decarbonisatie te halen:

• Welvaart is een voorwaarde;
• Dat geldt ook voor een hoog energieverbruik;
• De gecombineerde daling van de energie-intensiteit en de koolstofintensiteit moet groter zijn dan de groei van het BBP per hoofd van de bevolking;
• De totale bevolkingsgroei is een secundaire factor, als die al een rol speelt.

In het vervolg van deze reeks kunt u uitkijken naar de volgende onderwerpen:

• Prognoses van de pcCO2 kunnen worden gebruikt om eenvoudige, begrijpelijke, transparante en plausibele scenario’s voor toekomstige emissies op te stellen;
• Wanneer we kunnen verwachten dat China, India en andere landen hun piek bereiken;
• Verbeteringen in de koolstofintensiteit (CI) zullen belangrijker zijn dan verbeteringen in de energie-intensiteit (EI), en met name de toekomst van steenkool;
• Een lagere toekomstige bevolkingsgroei dan voorspeld zou een hogere pcCO2 betekenen, maar een lagere cumulatieve CO2-uitstoot over de hele eeuw.
• Waarom ik denk dat de wereld de piek in pcCO2 waarschijnlijk al gepasseerd is. Of de wereld die piek al heeft bereikt, hangt echter in belangrijke mate af van wat er deze eeuw in Afrika gebeurt.

Nu ik het einde van deze reeks nader, zal ik een nieuw data-dashboard publiceren, waaruit alle bovenstaande afbeeldingen afkomstig zijn. U kunt dan zelf de gegevens en aannames verkennen en prognoses maken.

In de tussentijd kunt u de CO2-uitstoot per hoofd van de bevolking bekijken op THB Decarbonization Around the World.

SAVE THE DATE!

Op zondagmiddag 11 oktober 2026 vanaf 14.00 uur geeft Roger Pielke Jr. een lezing voor Clintel in Driebergen. Noteer deze datum alvast in uw agenda. De kaartverkoop start binnenkort.

Dit artikel verscheen oorspronkelijk op The Honest Broker op 10 augustus 2026.

Wat u zojuist heeft gelezen, kon worden gepubliceerd dankzij onze donateurs.

Clintel publiceert dagelijks artikelen over klimaat, energie en wetenschap. Daarnaast vertalen wij internationale analyses in meerdere talen, maken wij video’s, publiceren wij rapporten en organiseren wij bijeenkomsten en lezingen.

Wij ontvangen geen overheidssubsidies en zijn volledig afhankelijk van de steun van onze donateurs. Dankzij uw bijdrage kunnen wij onafhankelijk onderzoek en een open debat over klimaat en energie blijven bevorderen.

Steunt u ons werk? Kies wat bij u past:

• Word Vriend van Clintel – vanaf €100 per jaar
• Word Trouwe Vriend van Clintel – via een fiscaal aantrekkelijke periodieke gift
• Doe een eenmalige donatie – iedere bijdrage helpt

Hartelijk dank voor uw steun.