Geen bewijs dat weersextremen vaker voorkomen of intenser worden: (1) Hittegolven

Klimaatberichtgeving heeft de afgelopen jaren stelselmatig de onjuiste indruk gewekt dat weersextremen verergeren door klimaatverandering.

Maar de opvatting dat weersextremen steeds vaker voorkomen en heviger worden, is onjuist. Die perceptie is in werkelijkheid het gevolg van moderne technologie – internet en smartphones – die de communicatie ingrijpend hebben veranderd en ons veel bewuster hebben gemaakt van extreem weer dan vijftig of honderd jaar geleden.

Om aan te tonen dat extreem weer in de loop der tijd niet is toegenomen en in sommige gevallen zelfs is afgenomen, worden in dit en volgende artikelen waarnemingsgegevens gepresenteerd die de langetermijntrends van de afgelopen honderd jaar laten zien voor hittegolven, droogtes, overstromingen, orkanen, tornado’s en natuurbranden.

Hittegolven en historische temperatuurdata

We beginnen met hittegolven. Vaak wordt beweerd dat hittegolven tegenwoordig heter zijn dan ooit tevoren. Dat is mogelijk, maar alleen omdat de opwarming van de aarde de gemiddelde temperatuur sinds het pre-industriële tijdperk met ongeveer 1,3 °C (2,3 °F) heeft verhoogd. Je zou dus verwachten dat hittegolven ongeveer evenveel warmer zijn geworden.

Toch is er geen bewijs dat hittegolven tegenwoordig gemiddeld heter zijn dan vroeger. De onderstaande figuur toont de frequentie en intensiteit van hittegolven in de Verenigde Staten tussen 1901 en 2018. De frequentie (bovenste grafiek) is gedefinieerd als het jaarlijkse aantal dagen waarop de gemiddelde maximale temperatuur in de VS gedurende ten minste zes opeenvolgende dagen boven het 90e percentiel van de periode 1961–1990 lag. Dit cijfer geeft de gemiddelde duur weer van alle hittegolven van zes dagen of langer in dat jaar.

Met uitzondering van het zuidwestelijke deel van de Pacifische regio (blauwe stippellijn) en de Four Corners-staten Arizona, Utah, Colorado en New Mexico (zwarte stippellijn) laten alle andere regio’s een dalende trend zien. Voor de Verenigde Staten als geheel is duidelijk geen trend zichtbaar.

Historische hittegolven in perspectief

Zoals ik in een rapport voor de GWPF heb beschreven, waren 1934 en 1936 de heetste jaren van de jaren dertig in de Verenigde Staten. In de zomer van 1934 registreerde Fort Smith in Arkansas maar liefst 53 opeenvolgende dagen met maximumtemperaturen van 38 °C (100 °F) of hoger. In Topeka, Kansas, waren dat 47 dagen, in Oklahoma City 45 dagen en in Columbia, Missouri, 34 dagen waarop het kwik die grens bereikte of overschreed. Aan de wijdverbreide hittegolf werden ongeveer 800 sterfgevallen toegeschreven, in een tijd waarin de Amerikaanse bevolking circa 60% kleiner was dan tegenwoordig.

Ter vergelijking: de Amerikaanse hittegolf van juli 2023, die door de mainstreammedia ten onrechte werd uitgeroepen tot de heetste maand ooit, overtrof de verzengende hitte van 1934 niet. In El Paso, Texas, kwamen weliswaar 44 opeenvolgende dagen voor met maximumtemperaturen boven 38 °C (100 °F), iets minder dan de zojuist genoemde 53 dagen in Fort Smith in 1934. In Phoenix, Arizona, liep de maximumtemperatuur op tot boven 43 °C (109 °F) – een vergelijkbare maatstaf voor een stad met een warmer klimaat dan El Paso – maar slechts gedurende 31 dagen op rij.

Extreme hitte beperkte zich niet tot de Verenigde Staten

Hittegolven die een week of langer aanhielden, beperkten zich in de jaren dertig niet tot Noord-Amerika; ook het zuidelijk halfrond ging gebukt onder extreme hitte. Adelaide, aan de zuidkust van Australië, kende in 1930 een hittegolf die ten minste elf dagen duurde, terwijl Perth aan de westkust in 1933 een hitteperiode van tien dagen doormaakte. En alsof dat nog niet genoeg was, werden in 1935 ook elders in de wereld hittegolven geregistreerd, onder meer in India, Frankrijk en Italië.

Dat de hittegolven van tegenwoordig niets uitzonderlijks zijn, blijkt uit de volgende tabel, die de hoogst gemeten temperaturen aller tijden op de zeven continenten weergeeft. Drie records dateren uit de jaren dertig of eerder, terwijl alleen Europa en Azië in de 21e eeuw nieuwe records hebben gevestigd.

Europese hittegolven breken niet met het verleden

De recordtemperaturen tijdens de recente, dodelijke hittegolf in Europa, die opliepen tot 41,7 °C (107 °F), liggen nog altijd onder het Europese warmterecord uit de tabel, dat vijf jaar geleden werd gevestigd op het Italiaanse eiland Sicilië. Ook de duur van de recente Europese hittegolf verbleekt bij die van de Amerikaanse hittegolven die hierboven zijn beschreven.

Geen bewijs dat weersextremen vaker voorkomen of intenser worden: (2) Droogte